Ég sat fyrir umhverfisnefnd Alþingis í morgun símleiðis héðan frá Valencíu varðandi 362. mál, frumvarp til laga um breytingu á lögum um fjarskipti og lögum um Póst- og fjarskiptastofnun (CERT, tíðniréttindi, rekstrargjald o.fl.). Þar talaði ég fyrir hönd IMMI. Ég gerði stuttlega grein fyrir afstöðu minni og IMMI sem stofnunar, og fékk svo nokkrar spurningar frá nefndarmönnum.

Hér eru minnispunktarnir sem ég hnipraði niður fyrir fundinn – aðeins útvíkkað:

“”"
IMMI fagnar því að verið sé að setja á stofn CERT teymi á Íslandi með lögum, enda er það löngu tímabært og mikilvægt fyrir öryggi ómissandi upplýsingainnviða á Íslandi. Við lítum á stofnsetningu CERT teymis sem gríðarlegt framfaraskref í varnarmálum Íslands, og lið í því að skapa Íslandi afgerandi lagalega sérstöðu varðandi upplýsinga og tjáningarfrelsi, í samræmi við þingsályktun þar að lútandi frá 138. þingi.

Þó gerir IMMI nokkrar athugasemdir við útfærsluna á CERT teyminu í 8. gr. frumvarpsins, og viljum hvetja til þess að úrbætur verði gerðar áður en frumvarpið verði samþykkt.

2. mgr. segir að það eigi að uppgötva öryggisatvik á frumstigi og fyrirbyggja að þau breiðist út. Þetta kallar á eftirlit, en slíkt eftirlit verður að vera í samræmi við meðalhófsreglu og friðhelgi einkalífsins. Það er ekki ljóst að persónuverndarsjónarmið séu nægilega gætt í lögunum, enda er í 5. mgr. gert ráð fyrir því að CERT-ÍS megi tilkynna ríkislögreglustjóra um netárásir, á grundvelli þess að þau geti varðað við lög. Þetta skapar CERT-ÍS í rauninni löggæsluhlutverk, sem hefur ekki verið hefð fyrir annarsstaðar. Þó svo að CERT teymi tilkynni lögreglu vissulega annarsstaðar um mál sem gætu varðað við lög, þá er þeim ekki skapaður sérstakur lagarammi til þess að jafnaði.

Þessar áhyggjur fara saman við atriði í 4. mgr, þar sem talað er um að “Sé rökstuddur grunur um að einstakar sendingar innihaldi spillikóta er CERT-ÍS heimilt að greina efni einstakra fjarskiptasendinga”. Hér er væntanlega átt við svokallað “deep packet inspection”, þar sem innihald fjarskiptanna er skoðað en ekki bara lýsigögn fyrir samskiptin sjálf, svokallaðir “hausar”. Mannréttindasamtök hafa í hvívetna þvertekið fyrir að “deep packet inspection” sé leyft, enda er greining á innihaldi einstakra fjarskiptapakka bæði brot gegn hlutleysi Internetsins og hreinlega árás gegn friðhelgi einkalífsins. Eðlilegari nálgun væri að CERT teymi hefði ekki heimild til að skoða innihald fjarskiptasendingana, en hefði ríkara forvarnarhlutverk, m.a. í formi fræðslu til almennings um viðeigandi ráðstafanir gegn spillikóta. Það að spillikóti sé greindur meðan sending á sér stað, eða “in transit” eins og það er kallað, mun ekki með nokkru móti auka öryggi netkerfisins nema einnig sé boðið upp á ritskoðun á netkerfinu, en að opna fyrir það er mjög hál braut sem er eðlilegt að leggjast alfarið gegn. Þá ætti að líta á starfsemi CERT teyma nokkuð líkt og starfsemi Almannavarna, að CERT-ÍS teymið væri samstillingar- og samráðsteymi á landsvísu, en að hvert fjarskiptanet sæi svo um rekstur síns eigins CERT öryggisteymis rétt eins og almannavarnanefndir starfa í héröðum landsins.

Það vantar einnig ákvæði um að CERT-ÍS teymið þurfi að starfa gagnsætt, þ.e. birta skýrslur og tilkynningar um starfsemi sína til almennings, svo hægt sé að fylgjast með störfum CERT teymisins.

Eins og áður segir þá er markmið frumvarpsins mjög gott og æskilegt, en útfærslan er nokkuð vafasöm á nokkrum stöðum og mætti bæta úr.

“”"

Ein spurningin sem ég fékk var varðandi það hvort að djúpskoðun á pökkum sé nokkuð hættuleg friðhelgi einkalífsins, þar sem að þeir sem myndu skoða þessi gögn væru bundnir trúnaði. Dregin var upp sú líking að þetta er bara persónugreinanlegt á sama hátt og hraðamyndavélar við gatnamót.

Ég fattaði ekki að nýta þá samlíkingu fyrr en eftirá – ég benti á að fjarskiptasendingar innihalda oft mjög viðkvæm gögn um persónur, svo sem hvað fólk er að kynna sér á netinu, og það geti verið á vissan hátt jafn viðkvæmt og sjúkragögn. Það sem ég hefði átt að benda á er að fólk sem er að keyra of hratt yfir gatnamót er yfirleitt ekki með skilti í framrúðunni hjá sér sem tilkynnir að þau séu með kynsjúkdóm. Þegar fólk er að skoða vefsíður um tiltekna sjúkdómskvilla, eða senda lögfræðingnum sínum tölvupóst, eða hvað það nú er, ef að engin dulkóðun er notuð þá er í raun eins og þau séu keyrandi um Internetið með slík skilti í framrúðunni hjá sér. Hinsvegar hefur hingað til verið almennt viðmið að fólk á ekki í heimildarleysi að skoða inn í fjarskiptasendingar, og sér í lagi á ekki að vera eftirlit með innihaldi fjarskiptasendinga að hálfu ríkisvaldsins.

I’m terribly bad at keeping track of what stuff relating to me goes out there. A few have bubbled up via Twitter links and e-mails over the last few days though, so here are some links and such, mostly just for posterity:

I was looking for the EDRigram version of my Copyright Combinatorics article (I’m plotting something evil), and came across this German translation. Cool! Don’t know who did the translation, but it looks legit.

The (English language) Dutch magazine Design.nl published this nice interview with me on the subject of digital fabrication recently. It was fun to be involved in Premsela’s Me Craft / You Industry symposium, and I’m hoping I’ll have more chances to do stuff directly related to industrialization and craft production soon.

A picture I took at the anti-ACTA protests has been featured on Mashable. It’s actually a really good picture, taken on my brand new Samsung Galaxy Nexus, the most ridiculously expensive piece of hardware I’ve ever bought, but quite a delightful little gizmo nevertheless.

Somebody also pointed out this video, which was taken in Málaga last year at the e-STAS conference. Pretty disheveled – when that was recorded I had been awake for about 36 hours, running from a press conference in Málaga to an interview and giving a talk in Madrid and back to Málaga for another conference. I really shouldn’t do that, but my friend Floren is a slave master when he’s organizing events, and wedged the Madrid thing in the middle of the e-STAS itinerary, much to my dismay. I wonder if I dare tell him I’m in Valencia right now?

I also was quoted in this Venezuelan article on el Tiempo about the “example of Iceland”, an article which, if the machine translation is anything to go on, isn’t really very good. It looks like it just mops up statements – conceptions and misconceptions alike – from a couple of years of media. I don’t remember being contacted by el Tiempo for that quote, so it’s probably trawled from somewhere. Oh well.

As a general pointer, over on the IMMI site Jeff Garland has been doing amazing work keeping track of publications relating to IMMI.

Ég sat í gær fund með fulltrúum samtaka sem eru að berjast gegn ACTA, svo sem FFII, Vrijschrift, La Quadrature du Net, Piratpartiet, EDRi, Avaaz, Act Up Paris, Oxfam, Health Action International, og svo þingmönnum í Evrópuþinginu sem eru að vinna gegn upptöku samningsins, frá ALDE, Greens/EFA og S&D.

Það er mikil vinna búin að eiga sér stað undanfarin ár (ég er sjálfur búinn að vera í aðgerðum gegn ACTA síðan haustið 2010, mestmegnis á lokuðum póstlistum og einstaka fundum), og baráttan er sannarlega búin að breytast undanfarið. Fyrir tveimur árum snérist þetta allt um að reyna að finna út hvað nákvæmlega stæði í samningnum og að þrýsta á að hann yrði gerður opinber, ásamt því að gera samanburði á þeim brotum samningsins sem við höfðum séð og ýmsum öðrum fríverslunarsamningum sem voru í gangi, t.d. ESB-Suður Kóreusamningurinn.

Núna snýst dæmið nær alfarið um að koma í veg fyrir að Evrópuþingið samþykki þetta, enda er það næstsíðasti möguleikinn – ef að það bregst þá eru bara aðildarríkin eftir, en flest þeirra eru búin að undirrita nú þegar. Pólland og Tékkland hafa að vísu nú gefið út að þau ætli ekki að framfylgja samningnum, en hvorugt landið hefur enn ákveðið að draga undirskrift sína til baka.

Næstkomandi laugardag, 11. febrúar, verða mótmæli í ótrúlega mörgum borgum út um alla Evrópu. Kannski það hafi einhver áhrif.

Avaaz undirskriftasöfnunin gengur vel. Kjánaglott á mér eftir góðan samráðsfund í Evrópuþinginu í gær.

Ég fékk fjölmargar beiðnir í síðustu viku um að gefa upplýsingar um ACTA samninginn og tengsl hans við PIPA og SOPA. Eftir að hafa svarað ansi mörgum e-mailum og álíka með mestmegnis copy-paste, þá ákvað ég að dömpa því bara hingað.

SOPA var tillaga að bandarískri löggjöf sem var sett fram í neðri deild bandaríkjaþings. PIPA var mestmegnis sambærileg tillaga sett fram í efri deild þingsins. Báðum tillögunum hefur verið lagt til hliðar vegna gríðarlegrar andstöðu, fyrst og fremst á Internetinu.

ACTA er ekki tillaga að löggjöf, heldur fjölþjóðlegur milliríkjasamningur. Hann á efnislega ýmislegt skylt við SOPA og PIPA, en er að mjög mörgu leyti frábrugðinn líka. Meðal aðila að ACTA eru Bandaríkin, Mexíkó, Kanada, Nýja Sjáland, Ástralía, Japan, Suður-Kórea og Evrópusambandið. ACTA hefur nú verið undirritað af öllum þátttökulöndunum nema 5 evrópulöndum (sem er búist við að skrifi undir á næstu dögum) og Mexíkó (þar sem þetta er enn í vinnslu). Að auki þarf Evrópuþing einnig að samþykkja samninginn til að hann öðlist gildi í Evrópu, en búist er við að það gerist ekki fyrr en í Júní.

ACTA var samið í leyni. Að öllu jöfnu eru milliríkjasamningar af þessu tagi umsamdir innan alþjóðastofnanna á borð við WIPO og WTO, en þau voru sniðgengin að þessu sinni. Einhverjir hafa látið sér detta til hugar að það sé vegna þess að þróunarlönd myndu aldrei samþykkja samninginn innan lýðræðislegra alþjóðastofnanna, og aðrir hafa bent á að fulltrúar almennings hefðu æpt upp yfir sig mun fyrr hefði þetta verið þar uppi á borðunum. Nýlega gaf framkvæmdarstjórn Evrópusambandsins út skjal til varnar ACTA, sem heitir “10 Myths about ACTA“, þar sem bent er á að texti ACTA samningsins er öllum aðgengilegur. Það er satt núna, en meðan verið var að skrifa hann var það alls ekki satt, og það var eingöngu vegna þess að hann lak í gríð og erg (fyrst og fremst til kanadíska lögfræðingsins Michael Geist og frönsku samtakana La Quadrature du Net) sem hann var loks birtur opinberlega (það hefði samt auðvitað gerst þegar hann yrði tekinn fyrir í þingunum).

Að öllu jöfnu þegar milliríkjasamningar eru gerðir þá eru ýmsir hagsmunahópar sem koma að umræðunum á ýmsum stigum málsins. Í tilfelli ACTA voru það bara ákveðnir fulltrúar ákveðinna fyrirtækja sem fengu aðgang að ferlinu, og þeir höfðu allir hagsmuni af því að samningurinn yrði sem sterkastur.

Neelie Kroes og Karel De Gucht, úr framkvæmdarstjórn Evrópusambandsins, hafa sagt ítrekað að “ACTA mun ekki breyta lögum ESB”. Þetta er strangt til tekið rétt, en þetta er frekar villandi pólitísk orðræða, þar sem að þegar samningurinn er innleiddur mun ESB hafa alþjóðlega skuldbindingu til að setja í lög ýmislegt sem er tekið fram í ACTA samningnum, og aðildarríkin (sem og Noregur, Ísland og Liechtenstein, sem EES aðilar, þar sem að Copyright Directive og IPRED (Intellectual Property Rights Enforcement Directive) sköpuðu það viðmið að Evrópusambandið hefði löggjafarheimild í hugverkamálum (sem er raunar enn mjög umdeilanlegt atriði miðað við samninganna) og að hugverkaréttarmál hefðu tilvísun í innri markaðinn (sem er álíka umdeilanlegt). Þannig að þótt ACTA breyti ekki lögum beint þá mun það leiða af sér lagabreytingar, meiraðsegja á Íslandi, með tíð og tíma. Þess ber að geta að framkvæmdarstjórnin hefur líka sagt að “ákvæði ACTA eru í samræmi við gildandi lög ESB”, en fjölmargir fræðimenn eru því ósammála.

Stóra vandamálið við ACTA (og þetta gildir líka um SOPA og PIPA, og einnig um nýja viðskiptasamninginn TPP (Trans-Pacific Partnership Agreement), en ég ætla að fókusera á ACTA þar sem það hefur áhrif á okkur og er nær okkur í tíma) er að þar er hlutlausum grunnkerfum stillt upp á móti sérhagsmunum á þeim forsendum að hægt sé að nota þessi grunnkerfi (þ.e., Internetið), til að stunda höfundaréttarbrot.

ACTA býður upp á takmarkanir á tjáningarfrelsi með því að skapa svigrúm fyrir að ritskoðun sé stunduð á grundvelli þess að hugsanlega hafi höfundalagabrot átt sér stað.

ACTA inniheldur ákvæði sem gætu leitt til þess að fartölvur yrði kannaðar eftir höfundavörðu efni á flugvöllum, að netumferð verði vöktuð, og að farmsendingar milli landa séu gerðar upptækar ef að þær fara um lönd þar sem ACTA samningurinn er í gildi. Raunar er núna í gangi vinna í reglugerð í Evrópusambandinu (hjá framkvæmdarstjórninni eins og stendur; búist við að það fari til umræðu í þinginu í sumar) um landamæravöktun í tengslum við hugverkaleyfi, sem mun innleiða mjög svipaðar reglur.

Dæmi: Samheitalyf sem eru framleidd á Indlandi, á leið til Brasilíu, sem hvorugt er aðildarland að ACTA, gætu verið umskipuð í Rotterdam, sem er í aðildarlandi að ACTA, og gerð upptæk þar, ef að efnið er varið með einkaleyfi í Japan.

Dæmi: Í dag bera netþjónustuaðilar enga ábyrgð á upplýsingum sem fara um kerfin þeirra, og þeim ber engin skylda til að fylgjast með umferðinni (sbr lög um rafræn viðskipti og aðra rafræna þjónustu, sem er byggt á e-Commerce Directive frá ESB). Með tilkomu ACTA er þessu snúið við, að netþjónustuaðilar gætu orðið skaðabótaskyldir ef höfundaréttur er brotinn í gegnum þeirra netkerfi)

Samtökin ARTICLE 19, sem berjast fyrir tjáningarfrelsi, skrifuðu: “[ARTICLE 19] finds that ACTA fundamentally flawed from a freedom of expression and information perspective. If enacted, it will greatly endanger the free-flow of information and the free exchange of ideas, particularly on the internet.”

Álit frá lagaþjónustu Evrópuþings um ACTA - ritskoðað í hel. Almenningur átti ekki að fá að vita um hvað þessi samningur er.

Douwe Korff & Ian Brown skrifðu: “Overall, ACTA tilts the balance of IPR protection manifestly unfairly towards one group of beneficiaries of the right to property, IP right holders, and unfairly against others, equally disproportionally interferes with a range of other fundamental rights, and provides for (or allows for) the determination of such rights in procedures that fail to allow for the taking into account of the different, competing interests, but rather, stack all the weight at one end. This makes the entire Agreement, in our opinion, incompatible with fundamental European human rights instruments and -standards.”

Þar sem sérstaklega er miðað að einkaleyfum og viðhaldi þeirra með ACTA, þá skapast vandamál þar sem einkaleyfakerfið er algjörlega komið í rugl. Til dæmis hefur bandaríska fyrirtækið Monsanto nýlega sótt um fjöldan allan af einkaleyfum á fjölmörgum náttúrulegum breytileikum á svínum – sem myndi gera það að verkum að þeir gætu krafið alla sem eiga svín með slíkum erfðabreytileikum um “afnotagjöld”… og þeir sem neita að borga gætu átt sakamál yfir höfði sér.

Almennt er stór breyting við ACTA umfram aðra samninga að framfylgd hugverkaréttinda breytist úr einkamáli í sakamál, sem þýðir að ákæruaðilinn er saksóknari og refsivist er möguleg niðurstaða. Á einhverjum tímapunkti í ACTA samningaviðræðunum voru ákvæði um að það yrði gagnkvæmt framsal á ákærðum aðilum milli aðildarlanda. Þannig að ef þú deilir lagi eftir Ken Ishii með vini þínum gætirðu verið framseldur til Japans og setið í fangelsi þar; þetta er frekar hæpið dæmi, þar sem fólk er kannski ekki alveg svo mikið fífl að jafnaði, en vegna þess að það er enginn lágmarksþröskuldur skilgreindur fyrir sakhæfni þá eru hæpin dæmi sem þessi alveg innan marka samningsins. Ég verð þó að viðurkenna að ég er ekki alveg klár á því hvort það ákvæði sé enn inni í þeirri útgáfu sem er búið að undirrita, enda var þetta með því allra umdeildasta á sínum tíma.

Það að það sé  engin lágmarksþröskuldur fyrir sakhæfni í samningnum þýðir að það væri mögulegt (þótt það sé satt að segja ólíklegt) að einhver fengi skilorðsbundin dóm fyrir að deila einu lagi. Á raunhæfari nótum þá reiknaði Ante Wessels að hugsanleg fjársekt gæti numið um 80 milljón krónum fyrir að deila einum hörðum diski fullum af tónlist, þar sem ýmsir hafa talað um að skaðabótakröfurnar yrðu metnar á grundvelli “glataðra sölutekna”.

Í stuttu máli: ACTA samningurinn ógnar tjáningarfrelsi og friðhelgi einkalífsins á netinu með því að gera netveitur að einkalögreglu fyrir hugverkaiðnaðinn, ógnar heilbrigði almennings í fjölmörgum löndum með því að takmarka aðgang að ódýrum samheitalyfjum, ógnar sjálfbærni bænda í fjölmörgum löndum með því að takmarka aðgang að fræjum og öðrum lífverum sem eru undir einkaleyfi til fyrirtækja. ACTA samningurinn setur löggæslu-, eftirlits- og sakarskilyrði sem fara algjörlega fram úr hófi miðað við hvað honum er ætlað að gera – þ.e., hann brýtur gjörsamlega gegn meðalhófsreglunni. Að auki er algjörlega með öllu óljóst að þessar aðgerðir muni gera nokkuð til að stemma stigum við ólöglegri dreifingu á höfundavörðu efni, ólöglegri framleiðslu og sölu á lyfjum og fræjum, og svo framvegis, hreinlega vegna þess að raunkostnaðurinn við að framfylgja þessu yrði svo mikill að hann myndi setja allt hagkerfið á hausinn – fyrir vikið má áætla að heimildunum sem verið er að ræða um munu ekki vera látin jafnt yfir alla ganga, sem gengur gegn jafnræðisreglunni annars vegar, og skapar tortryggnissamfélag og ýtir undir tilvist svartra markaða.

Hvað geta íslendingar gert?

Sendið fyrirspurnir til utanríkisráðherra og til hinna ýmsu stjórnmálaflokka. Nokkrar spurningar sem þið gætuð viljað spyrja eru:

• Hver er afstaða ráðherra/flokksins til ACTA?
• Hvað hyggst ríkisstjórnin/flokkurinn gera varðandi hugsanlega innleiðingu á tilskipunum í gegnum EES samninginn sem tengjast útfærslu á ákvæðum ACTA samningsins í ESB?
• Telur ráðherra/flokkurinn rétt að hugverkabrot verði meðfarin sem sakamál frekar en einkamál, með fangelsisvist og hugsanlegu framsali til þriðja ríkis?
• Hvaða áhrif mun ACTA samningurinn hafa á afstöðu ráðherra/flokksins varðandi inngöngu í Evrópusambandið?
• Mun ráðherra/flokkurinn senda bréf til framkvæmdastjórnar ESB/forseta Evrópuþingsins/flokka í Evrópuþinginu og hvetja þá til að hafna ACTA samningnum?

… og eitthvað í þeim dúr. Endilega verið frumleg, ráðamönnum leiðist að fá alltaf nákvæmlega sama copy+pastað.

Áhugavert efni:

• http://rfc.act-on-acta.eu/access-to-medicines
• http://rfc.act-on-acta.eu/fundamental-rights
• http://www.oxfamsol.be/fr/IMG/pdf/Oxfam_ACTA_analysis_FINAL.pdf
• http://www.citizen.org/documents/Letter-to-Members-of-the-Committee-on-Legal-Affairs-on-the-ACTA.pdf

These are my outline notes from my talk at the Me Craft/You Industry symposium in Enkhuizen, Netherlands, today. The conversation afterwards, at the end, to a large degree revolved around the questions of whether we are ready for a “Napster moment”, whether it will ever come, and whether it’s actually a question of industrial paradigms or economic waveforms. I’m tempted to think that the fact that the symposium is called “Me Craft/You Industry” rather than “Me Kondratiev Wave/You Faddish Harmonic” suggests that this is actually a question of underlying paradigms much rather than simply economic fluctuations.

The topic is craft production and its relationship to industrial production, and by and large humanity consists of people who think that industry is great but it needs more craft, people who think craft is great but it needs more industry, and, in some edge cases – you know who you are – people that think both craft and industry are completely unteneble as production paradigms and we need something different.

There’s a way everybody can come happy out of this, but in order to get there we need to talk about something radically different from manufacturing for a moment and talk about something far more contentious. Then we’ll swing back at it at the end and have a go at centralization, just because we can and because it’ll be fun.

Now. Anybody who grew up in the late 1990′s used Napster, or at least heard of it. You know. The evil file sharing system which allowed lots of people to copy the work of Britney Spears and spread it all over the Internet.

Most of the time, when we look back at Napster, we see it as a failed attempt at liberation of the cultural output of humanity at best and a thoroughly illegal system for violating intellectual monopolies and threatening the hegemony over culture at worst. But regardless of where one stands on filesharing, it’s a fun metaphor that Cory Doctorow pointed out the relevance of: Very rarely do we think of Napster as a system by which a few million teenagers reinvented the music industry over the course of roughly 6 months – the leading edge of the Napster adoption curve – and during that time they built the largest database of human creativity that has ever existed, and they did it for free.

The cultural significance of this is massive. It is hard to imagine the world as it is today without the Napster moment. It turned the tables in many ways, both legal and illegal, ethical and unethical, and wherever you stand on any of those, at least your Internet connection is alarmingly fast now. The advent of Napster and its many successors produced massive upwards pressure towards faster Internet connections, more consumer control over cultural output, and a shift from passive consumption of culture to an active consumer culture. In fact, that variate alone is enough to explain most of the change in the structure of the music industry since then, although they will never admit it. In 1989 Stephan Weiswasser of ABC predicted that “you aren’t going to turn passive consumers into active trollers on the Internet.” How wrong he was.

The Napster moment, for music, was simply the democratisation of music – the moment at which it was ripped away from corporate interests and structurally enforced state protectionism and spread around all of the streets.

But the key here is not directly that of cultural liberation, because that had already been going on since the very day that culture became enshackled. However, the technology to record and distribute things like music had been incredibly terrible for a very long time then. Back when wax rollers were used to store music, in order to make 10 copies, the artist needed to perform the music 10 times – the concept of mastering did not exist. Slowly we moved from there to a digital age, but even then, prior to Napster, although it was possible to share files online, but it was difficult and required a lot of technical knowledge. Further, it was subject to scaling constraints – whether it was a musician encoding a song onto a wax roller or an FTP server providing the latest tunes, there was only so many requests they could service. So in that sense, “the Napster moment” is the large-scale democratization of filesharing through P2P technology.

But this isn’t about Music. Metaphor complete. Now let’s think about this in terms of industry, craft, and manufacturing.

The beginning of the Industrial revolution marked the beginning of a process by which the ability to craft and subsist was made economically unviable by massive improvements in productive capacity. This led many farmers, homesteaders and others to relocate to towns and cities, which started to grow. Eventually this led to a disenfranchised urbanized working class which had no control over any productive capacity to speak of. Formerly crucial crafts such as knitting were outcompeted by industrial methods and pushed into the realm of hobbyism, while the new class of industrialists owned more and more, produced more and more, yet contributed less and less to the process themselves. Some of the craftsmen rebelled against this trend in England between 1811 and 1815, but sure enough those of them that didn’t get hung got sent ot Australia.

This trend is still going on. Now that human intervention has been minimized and trivialized in factories, the same is happening in retail. Salespeople are being replaced by artificial autonomous agents. Modern capitalism is an existence whereby humans compete against indefatigable machines on a free market.

But yet, this is changing. A persistant interest in reversing the trend of centralization has slowly pushed the boundaries. Free Software has pushed the boundaries. Increasingly, open manufacturing models are pushing the boundaries.

We currently have the early P2P industrial tools, such as Repraps, laser cutters, CNC mills. We have Fab Labs and hackerspaces, but they’re still somewhat hard to use and they are by no stretch of the imagination widespread or democratized. Hackerspaces and maker labs are still geeky and artsy and hackish, and that’s fine for now, but we still need a Napster moment in manufacturing.

Now, to speculate on what that moment will look like is as impossible as it would have been for Stephan Weiswasser to speculate on Napster in 1989. I’d love to try, though. Despite that we don’t know what that moment will look like, in terms of technology, there are a few things we can assume based on previous examples:

1. It will suck. It’ll be slow and buggy, it’ll suffer from all sorts of scaling issues, it’ll look like crap, and it won’t actually be very good, but it’ll get better.
2. It will be good enough. It won’t be pretty but it’ll get the job done and everybody who uses it will have countless suggestions for its improvement. As Vinay Gupta has pointed out, “Anything that’s worth doing is worth doing badly.”
3. It will have a precipice-adoption curve: massive exponent on the leading edge, mostly by young people, suddenly empowered. The emphasis on young people is important. Most people probably won’t “get it”. I’m sure a lot of the people who attend conferences like this will, but there’s not enough of us. There are however lots of bored kids in suburbs.
4. It will have a P2P social structure, rather than a hierarchical command-and-control structure as we’re used to from industry. In that sense, it will have more in common with craft production, despite retaining industrial output levels. That factor also means that there will be a much higher dynamic range for production – it is less likely that Sloanist economies of scale will apply.
5. It will be attacked massively by entrenched interests. The attacks will range from smear campaigns (“You wouldn’t download a chicken sandwich!”) to legal actions based on existing laws to the creation of new draconic legal instruments to protect existing industrial production methods. Historical examples of this include the Frame Breaking and Malicious Damage Acts of 1812 in England, from the historical perspective, whereas the more modern ACTA treaty and things like SOPA.
6. There will be martyrs. People like Peter Sunde and the other founders of the Pirate Bay, people like Aaron Swartz and Pablo Soto. People who, for one reason or another, the various industries decide to make an example of.

[Note: I ran out of time at the talk-equivalent of here. It's hard to fit a fully formed argument into 10 minutes!]

One foreseeable difference between the Democratization of Industry compared to the Democratization of Culture is the scope of severity. Giving everybody access to all the music in the world changes music but it doesn’t change the world. People still need to eat and have shelter, they still need clothes and other essentials. Therefore, social exclusion from the capacity to use BitTorrent will stifle culture, but it won’t necessarily create a dangerous “societal badlands” situation. In short: poor people will not suffer too much.

However, when the Napster Moment happens for manufactured goods, we’re talking about a rather severe situation where the chasm between rich and poor (or rather, the haves and the have-nots, in terms of access to this technology) grows exponentially forever. In terms of political economy, everybody who has not the ability to download (and eat) the chicken sandwich stands to be eternally disenfranchised.

There are solutions to this problem:

First, we can try to make sure that the technology, when it comes into existence, is of a nature that it is inherently copyable. This is a design feature of RepRap – people are thankfully already thinking this way, and Von Neumann showed some pretty convincing maths that suggested that any Universal Constructor must necessarily be able to construct a Universal Constructor. But more importantly, these devices need to be legally unencumbered so that it is socially and legally possible to replicate the devices.

Second, we can try to give as many people in the world access to the existing technology and the knowledge of how to use it and what to expect in the future, such that when such a technology comes along, they’ll not only be less surprised by it but inherently acclimatised to it.

Which gives us the very weird result that the piracy-oriented file-sharing part of culture may be requisite to social justice in a P2P manufacturing world. There might be lots of other ways, but considering the last few hundred years of history and the fact that we have only managed to come up with craft, industry, and P2P, it’s fairly ovious that in any direction where the result is not an open and free peer-to-peer result there lies madness.

Last week, we won. The Internet, long seen as a mostly harmless collection of kitten aficionados and porn fiends, fought epic battle of self preservation against a substantially better organized enemy, one with much greater experience of that field of battle. But much like Aaron Burr against Alexander Hamilton, crazy random happenstance came into play at the right moment, and the massive dose of overkill didn’t hurt – it was just what the good doctor ordered. Our foe went back to Hollywood, tail between feet, and even admitted in an interview thereafter, in minced words, that they had effectively not bribed politicians sufficiently. It was great. You should’ve been there.

But this silver lining also has an associated cloud, and its shaped like a mushroom. Looking over the forlorn battlefield our only martyr lies rotting: MegaUpload, a vehemently illegal cast member, gutted at the last minute by authorities created to combat corruption and protect civil liberties (seriously). Too bad. So be it.

In the meantime, we’re celebrating. And yet we shouldn’t, because we just made one of the most grievous errors imaginable. On the 18th of January, many netizens protested in various ways. Reddit shut down for a while, Google posted a censorship warning. Khan Academy and TED pulled their weight honorably. Wikipedia went dark for an entire day. A full spin of the globe. Serious measures.

Put into context, this was our trump card, our nuclear deterrent. We just escalated the arms race plenty by putting thermonuclear computational equivalence into play against what amounts to a well funded mafia of global interests. We could’ve been more subtle.

I was one of those who supported Wikipedia’s blackout. After the fact I see that it was wrong, because what we did there was provide Dodd and his cronies (which he needs since he’s not allowed to lobby directly until 2013) with a value estimation of what evil censorship laws such as SOPA and PIPA not passing is worth to us. One day a year. That’s 1/365.25th of the year, in case you’re wondering. That’s about 1/365.25th of our total time currency. Copyright is weaponised time.

What should be understood as generational warfare, where the Internet generation demands the same liberties for creativity as was granted to our great-grandparents, just got reduced to a game where our enemy, a well funded mafia with a fantastically powerful government sponsored protection racket, knows our caliber.

What happens next? Dodd and pals start working on SOPA 2.0 and PIPA 2.0 and DMCA 2.0 and ACTA 2.0 and all the other two-point-ohs, trying to figure out how to sneak it past us, but now they know our currency. How much more powerful do they have to make it for us to cower in fear? Next time, will we need to black out for two days, or three? Thirty, perhaps? Where does it stop?

In the grand scheme of things, SOPA and PIPA are little other than temporary annoyances, like mosquitoes – definitely worth squatting, but not really worth the effort of pulling out your Glock or your launch keys. And while nobody has ever taken down an international mafia with bug spray, that just shows that our methods aren’t toxic enough.

We committed overkill. We won, but too heavily. Now the ground we tread on is radioactive and may itself decay upon further incursions into our realm. What can we do?

I’m not much of a cyberlibertarian, but I have a soft spot for them. They had a few things right, even if suffering from frontier blindness: the overarching belief of those at the frontier of human development is always that they are untouchable. History creeps up on them in their sleep. John Perry Barlow was unequivocal in his righteous demand for sovereignty and independence for Cyberspace, he foresaw that nation states were inherently incapable of existing in a post-territorial communications space. And yet somehow, due to a splendid mix of cronyism, corruption, greed and stealth, we’ve found ourselves in the situation that national interests have strong armed the debate on a field of physical infrastructure and border-theoretical governance.

The Internet is no longer free from incursion from nation states, so anything that can be understood through the delineation of national borders, encapsulated in national interests, or affected through national political processes can affect the Internet directly. Being on the defensive is not going to be a winning strategy. Money just got tight: there’s only so much blackouting we can survive.

So let’s go on the offensive. Instead of having traditional politics interfere with the Internet, it’s time for the Internet to interfere with traditional politics. The various Pirate Parties have moved us part of the way towards establishing a theory of networked information politics, but it’s nowhere near complete. There are a lot of deep fundamental questions that still need to be asked, and a lot of it’s going to require some deep philosophical navel gazing. But I think we can do it.

Not really because I have a problem with the copyright mafia, even though I do. Much more because I’ve been watching meatspace politicians and their bankrupt ideologies take humanity out for too many rodeos. They’ve long since outstayed their welcome, and they must be ousted. Networked politics, information politics, is the way to fix things.

Who else is in favor of aiming our cannons at bigger targets, and quitting with the grapeshot?

Vinstrisinnaðir hagfræðingar eru eins og kristnir vísindamenn með botnlangabólgu. Forsendur þeirra trúarbragða sem hagfræðin er eiga ekkert skylt við félagslegan raunveruleika. Allar tilraunir til að samþætta fræðigrein sem nær að fjöldaframleiða veruleikafirringu á stóriðnaðarmælikvarða við þá hugmynd að allir eigi rétt á tryggri afkomu og góðu lífi hafa lyktað af því sem C. Wright Mills kallaði “fáráðsraunhyggja”. Ekki að hægristefnan í hagfræði sé neitt skárri; þar nær veruleikafirringin virkilega að blómstra í skjóli þess sem Tryggvi Þór Herbertsson vill meina að sé misheppnuð greining en ekki misheppnuð spámennska. Einhvernveginn hefur fólki tekist að smætta allan mannlegan raunveruleika niður í einhverskonar kappleik milli einstaklinga og hópa, án þess að nokkur viðleitni sé gerð til að átta sig á því að án samfélags er einstaklingshugtakið merkingarlaust, og án einstaklinga verður ekkert samfélag byggt.

Ein afleiðing þess að við tökum þessari smættun sem sjálfsagðri er að við förum að rugla saman meðferð og útkomu. Þegar verkefni verður til í samfélaginu, hvort sem það er barn sem þarf að mennta, sjúklingur sem þarf að sinna, eða kreppa sem þarf að snúa við, þá er sjálfvirk hegðun að líta til þeirrar stofnunnar sem hefur það hlutverk að leysa verkefnið, og við mælum árangurinn eftir stöðluðum mælistikum. Fyrir vikið hefur okkur tekist, eins og Ivan Illich orðaði það, að rugla skólagöngu saman við menntun, læknisþjónustu saman við heilbrigði, lögreglueftirlit við öryggi, og lífsgæðakapphlaupinu hefur verið ruglað saman við gagnlega vinnu.

Í slíku umhverfi, þegar hagkerfi hrynur, þá taka stofnanirnar sig saman og reyna að leysa vandamálið sem er fyrir hendi á sama hátt og þau leysa öll vandamál. Stofnanaleg sjálfhverfa verður til þess að eina ásættanlega leiðin til að losna út úr fjármálakreppu verður aukning á viðhaldi þeirra kerfa sem til voru fyrir. “Ábyrgar” og “hóflegar” lausnir eru þær sem hægt er að framkalla innan þeirra stofnanna sem til voru fyrir, með tilfæringum, hagræðingum, niðurskurðum eða stefnubreytingum. Á móti eru allar tillögur að lausnum sem reyna að takast beint á við uppruna vandamálsins með því að gera strúktúrslegar og kerfislægar breytingar álitnar “öfgakenndar” og “óraunsæar”. Þannig virkar fáráðsraunsæið.

—

“Nell,” hélt liðsforinginn áfram, og gaf til kynna með raddblæ sínum að kennslustundin væri á enda. “Munurinn á fávísu og menntuðu fólki er að hinir síðarnefndu þekkja fleiri staðreyndir. Það hefur þó ekkert við það að gera hvort þau séu heimsk eða gáfuð. Munurinn á heimsku og gáfuðu fólki – og þetta er satt óháð því hvort það sé vel menntað eða ekki – er að gáfað fólk kann að meta fíngjörðir. Það verður ekki ruglað þegar aðstæður eru margræðar eða jafnvel mótsagnarkenndar, heldur er það frekar viðbúið þeim og hjá því vakna grunsemdir þegar eitthvað virðist of einfalt.”
[...]
“Hvora leiðina hyggstu fara, Nell?” spurði liðsforinginn, og hljómaði áhugasamur. “Hlýðni eða uppreisn?”
“Hvoruga,” svaraði Nell. “Báðar leiðirnar eru einfeldingslegar – þær eru bara fyrir fólk sem kann ekki að meta margræðni eða mótsagnir.”

—

Margir hafa gert tilraunir til að kasta af sér fáráðsraunsæinu. Því miður eru flestir þeirra þesslegir að þeir eiga ekki fín jakkaföt, tala í gífuryrðum, og eru sæmilega líklegir til að tilbiðja kristalla og halda að tungllendingarnar hafi verið falsaðar. Til þessa hóps teljast bálreiðir feministar, kaffihúsakommúnistar og allt hitt liðið sem enginn vel fóðraður úthverfabúi nennir að veita minnstu athygli, enda hlýtur fólk sem hefur tíma til að hafa svona skoðanir að vera iðjulaust og berja börnin sín, eða hvað? Þrátt fyrir þetta eru þessir aðilar almennt betur upplýstir um eðli heimsins en meðal hagfræðingur, en þeir eiga þeir ekki neina möguleika á að sannfæra aðra, þegar samkeppnin er vel sleiktur jakkalakki með flotta prófgráðu.

Því er lítið hlustað, þegar þeir segja að það væri viturlegt að aðskilja viðskipta- og fjárfestingabanka, að það væri sniðugt að gera allt eignarhald á fyrirtækjum gagnsætt, að það myndi gera peningakerfið stöðugara ef peningarnir væru ekki gefnir út sem lán sem bera vexti (sá sem getur útskýrt hvernig það leiðir ekki óhjákvæmilega af sér óheftan vöxt þar til kerfið springur fær Ponzi bréf í verðlaun).

Minna er hlustað, þegar þeir sömu segja að það væri á ódýran hátt hægt að auka fæðuöryggi Íslands og minnka innflutning á matvælum með því að nýta afgangshita frá jarðvarmaorkuverum í gróðurhús. Eða þegar þeir sömu segja að það mætti draga verulega úr rekstrarkostnaði ríkisins með notkun á frjálsum hugbúnaði, eða með því að auka á beint lýðræði. Eða að það megi fjórfalda uppskeru á ýmsum matjurtum með notkun á lífrænum áburði.

Svo liggja þeir bara undir árásum sem þora að fara fram með eitthvað sem gæti virkilega breytt samfélaginu til hins betra, til dæmis stytting vinnudagsins (2-4 klukkustundir á dag eru meira en nóg samkvæmt ýmsum rannsóknum; Gorz gerði góða grein fyrir þessari þróun og er eðlilegur upphafspunktur…) eða upptaka á grunnframfærslukerfi (sem myndi spara tugir milljóna í rekstri á atvinnuleysistryggingasjóði, LÍN, tryggingastofnun ríkisins og fleira, minnka skriffinskuna og stofnanaþvargið, ýta undir framþróun skapandi greina umfram þungaiðnað, og minnka tekjubilið milli ríkra og fátækra).

Einhver veruleikafirrti einstaklingurinn kallaði svona hugsun “krakkhagfræði”, þrátt fyrir að sá hinn sami telur sig vera talsmann þess að smækka ríkisvaldið og viðhalda því eingöngu í þeim tilgangi að viðhalda einokun á auðlindum og verðmætum með valdi, því ekki vilji hann kosta framfylgd eignarréttarins úr eigin vasa. Ætli fáráðsraunhyggjumenn hafi kynnt sér umframbyrði eignarréttarins?

Vandamálið við þetta hægri-rugl og vinstri-bull er að í öllum tilfellum sniðgengur það almenna skynsemi. Ég er einstaklingsmiðaður félagshyggjumaður. Hægra megin við Davíð og vinstra megin við Steingrím. Betri en þeir báðir, eins og velflestir, því ég sé að lausnir á vandamálum samfélagsins verða ekki dregnar fram með stofnannavæddu veruleikafirrtu hagfræðikenningarunki. En uss, ekki segja neinum.

Það væri hrikalegt ef það spyrðist út að allt sveitta hippapakkið sem steitir hnefa á Facebook hefði rétt fyrir sér, og að stofnanir eins og Alþingi væru stofnanalega þroskaheftar, jafn ófærar um að taka skynsamar ákvarðanir eins og saursletta á þjóðveginum. Ef það myndi spyrjast út gæti það haft í för með sér réttlæti og allskyns þannig horbjóð, sem úthverfabúarnir vilja ekki sjá og hagfræðingarnir kunna ekki að reikna.

En svo maður tali nú af pínulítilli alvöru rétt í lokin: væri það svo slæmt ef að allir hagfræðingar væru skikkaðir til að læra prósentureikning og lesa Leviathan í gegn (án þess að hlæja)? Væri svo slæmt ef stjórnmálamenn væru látnir telja upp þær grundvallarforsendur sem þeir gefa sér um eðli samfélagsins, svona rétt eins og aðra hagsmunaskráningu? Væri slæmt ef blaðamenn myndu vera gagnrýnir á stofnanalega hugsun, og að bjúrókratar þyrftu að færa rök fyrir máli sínu?

Æji, ég veit ekki hvort við séum orðin nógu þroskuð til að takast á við slíkan veruleika. Kannski ég haldi mig bara við hippastælana þar til að þið hin eruð tilbúin fyrir flóknari veruleika.

Höfundur er krakkhagfræðingur

Í dag eru fjölmargir vefir lokaðir í mótmælaskyni gegn SOPA og PIPA frumvörpunum, þar á meðal ensk útgáfa Wikipedia og WordPress. Google er með á ensku forsíðu sinni ákall um að mótmæla SOPA og PIPA. Ég skrifaði grein í síðustu viku um hugmyndir STEF um að innleiða svipaðar ritskoðunarreglur á Íslandi, og hafði ekki séð nein skrifleg mótmæli við henni fyrr en í dag, þegar mér var bent á athugasemd frá Ólafi Arnalds sem segir:

Nú er ég sjálfur ekki hlynntur ritskoðun á internetinu en mikið einstaklega er þetta illa upplýst grein… YouTube er nú þegar með svona kerfi í gangi sem er keyrt af tölvuforritum, ekki 1154 starfsmönnum, auk þess sem STEF hefur bara ekkert með Wikipedia að gera…

Er í alvörunni enginn sem fer yfir svona greinar áður en þær eru birtar á einum vinsælasta miðli landsins til þess eins að grafa undan starfsemi samtaka sem eru að reyna að gera sitt besta við að vernda hagsmuni heillar starfstéttar sem á undir högg að sækja?

Það er rétt að STEF hefur ekkert með Wikipedia að gera, enda eru tóndæmin á Wikimedia Commons bara í þúsundavís… og það að STEF myndi fá leyfi til að ritskoða Internetið myndi auðvitað ekki leiða af sér sambærileg áköll frá öllum öðrum höfundarétthöfum til að fá að gera það sama, neinei. Það er ekkert vopnakapphlaup í gangi. Kvikmyndaiðnaðurinn myndi aldrei fara fram á það að fá að ritskoða Internetið, né heldur bókaútgefendur. Eða hvað? Ég stend við það sem ég sagði: Sjálfhverfa höfundarréttarsamtaka hefur náð nýjum hæðum.

Það er rétt að YouTube er með “gervigreind” sem skannar yfir myndbönd smávegis og leitar að ákveðnum settum af þekktum, fyrirfram merktum ummerkjum um höfundavarið efni. En það sér sérhver heilvita maður að þær aðferðir hafa ekki verið að virka – þær eru í besta falli aum viðleitni. Það er hreinlega ómögulegt að smíða gervigreind, né nokkuð annað, sem finnur höfundaréttarbrot með 100% nákvæmni, og það er ekki neitt sem mun breyta því. Ég get útskýrt hvers vegna á fræðilegan hátt ef þess er óskað; það verður að fyrirgefast að í 3000 stafa plásstakmörkun Fréttablaðsins gafst ekki ráðrúm til að útskýra hvernig Turing vélar og Shannon-Nyquist sampling theorem virka, hvað þá það að samkvæmt TRIPS sáttmálanum (sem er undirstaða alþjóðlegra höfundaréttarskuldbindinga) er engin skráningarskylda á höfundaréttarvörðu efni og því enginn gagnagrunnur til að miða við.

Vandamálið við þessar hugmyndir um lög eru að það þarf ekki nema einn ósáttan höfundarrétthafa sem féll á milli í gervigreindinni til að binda endi á YouTube. Og skítt með YouTube: Wikipedia er ekki með svona gervigreind, né heldur WordPress, né meginþorri allra vefsíðna í heiminum.

Þetta er ekki hægt. Svo einfallt er það.

Hvað varðar það að þau séu að reyna að vernda hagsmuni heillar starfsstéttar sem á undir högg að sækja, þá langar mig til að benda á að það er algjört bull. Hugverkaiðnaðurinn telur nú rúmlega $2 milljónir milljarða dollara árlega og vex ár frá ári. Það er rétt að dregist hefur saman í plötusölum, sem dæmi, en það er vegna þess að fleiri kaupa stök lög en áður, og heildarupphæðin hefur hækkað. Svo er rétt að benda á að höfundaréttarsamtök hafa verið gríðarlega dugleg við að borga höfundarrétthöfum verulega illa, og mismuna þeim eftir því hvaða afbrigði af list þau stunda. Það er undarlegt brot á félagafrelsi að tónlistarmenn á Íslandi verða að vera í STEF til að fá greitt fyrir spilun á sinni tónlist í útvarpi, og að enginn tónlistarmaður megi gefa vefsíðum og útvarpsstöðvum leyfi til að borga ekki STEF-skattinn.

Það er búið að sýna margoft fram á það – til dæmis hjá fyrirtækjum eins og Gogoyoko og Spotify – að rétta leiðin til að vernda hagsmuni fólks í skapandi greinum er ekki að skerða mannréttindi eða takmarka tjáningarfrelsi, né heldur að kæra fólk í spað. Rétta leiðin er að bjóða upp á eitthvað *betra* – láta það vera jafn auðvelt eða auðveldara að fara löglegu leiðina. Það myndu velflestir borga ef að það kostaði ekki miklu meira vesen.

Svo er hitt: Það er meginregla í lýðræðislegum samfélögum að við leyfum ekki einokunarstarfsemi. Við höfum meiraðsegja stofnanir eins og samkeppnisstofnun til að koma í veg fyrir það. En einhverra hluta vegna höfum við samþykkt lög sem veita einokunarrétt á menningararfleið mannkyns. Ég er auðvitað sammála því að fólk eigi að fá borgað fyrir vinnuna sína, en það er bara allt allt annar hlutur en að fólk fái einokunarrétt á vinnunni sinni fram að 70 árum eftir sinn dauðadag.

Ég sendi öðru hverju upplýsingabeiðnir á ríkisstjórnina eða einhverar stofnanir hennar, enda er ég mjög forvitinn um það hvernig samfélaginu sem ég bý í er stjórnað. Fólk virðist oft ekki gera sér grein fyrir því hverslags valdjöfnunartól upplýsingalög eru, en þau eru að mínu mati það merkasta tól sem hefur verið þróað til að tryggja gagnsæi og ábyrgð í lýðræðissamfélagi. Mögulega er þetta mikilvægara tól fyrir lýðræði en kosningar, ég skal ekki segja. En þetta er verulega lítið notað tól, og ríkið virðist ekki kunna að sinna upplýsingabeiðnum hratt og örugglega, sem er skammarlegt.

Hér að neðan eru afrit af samskiptum mínum við Efnahags- og Viðskiptaráðuneytið varðandi útgjöld og fjármögnun ráðstefnunnar “Iceland’s Recovery-Lessons and Challenges” sem var haldinn í Hörpu nýlega. Með þessu er ég engan vegin að gefa í skyn að slíka ráðstefnu eigi ekki að halda – ég er þeirrar skoðunar að ráðstefnur séu líka frekar mikilvægt tól, enda veitist þar samræðugrundvöllur sem skiptir miklu máli fyrir flæði hugmynda og þekkingar. Hinsvegar fannst mér þessi ráðstefna vera heldur tilkomumikil, og í ljósi þess hvernig IMF hefur hagað sér í öðrum löndum í gegnum tíðina langaði mig til að vita hver væri að borga öll þessi ósköp.

On 27/10/2011 10:58, Smári McCarthy wrote:
Góðan dag,

Ég óska eftir upplýsingum um útlagðan kostnað Íslenska ríkisins og
helstu útgjaldaliði við atburðinn “Iceland´s Recovery—Lessons and
Challenges”.

Til vara, séu lokaupplýsingar um útgjöld ekki tilbúin, óska ég eftir
fjárhagsáætlun vegna atburðarins.

Til að forðast undanþágu frá upplýsingaveitingu á grundvelli 5. gr.
laga 50/1996 óska ég sérstaklega ekki eftir því að innlendir
þjónustuaðilar séu nafngreindir í svari frekar en unnt er.

Kveðja,
Smári McCarthy

Eins og sést er þetta sent 27. október. Samkvæmt lögum hafa stjórnvöld 7 daga til að svara, jafnvel þótt í svarinu séu bara upplýsingar um hvenær nákvæms svars er að vænta. Slíkt svar barst ekki, þannig að ég sendi 10. nóvember ítrekun:

On 10/11/2011 20:52, Smári McCarthy wrote:
Góða kvöldið,

27/10 sendi ég neðangreinda upplýsingabeiðni. Hef ég ekki enn fengið
svar við henni, þrátt fyrir að 14 dagar séu liðnir síðan atburðurinn varð.

Skv. 11. gr. laga 50/1996, þá skal “Stjórnvald [...] taka ákvörðun um
hvort það verður við beiðni um aðgang að gögnum svo fljótt sem verða má.
Hafi beiðni ekki verið afgreidd innan sjö daga frá móttöku hennar skal
skýra aðila frá ástæðum tafanna og hvenær ákvörðunar sé að vænta.”

Óska ég hér með eftir skýringum og svörum.

- Smári

17. nóvember brást mér skap og ég ákvað að benda þeim á að þau væru í trassi við lög:

On 17/11/2011 13:25, Smári McCarthy wrote:
Góðan dag.

Enn hef ég ekki fengið svar við þessari upplýsingabeiðni þrátt fyrri
að 21 dagur sé liðinn frá því að beiðnin var gerð.

Nú virðist mér sem annað geti ekki verið en að ráðuneytið sé orðið
vísvitandi brotlegt við lög með því að hundsa beiðninni. Óska ég svara
strax, annars verði málið sent á Umboðsmann Alþingis.

- Smári McCarthy

Um leið og kæruhótunin var send brást fólk við – var það vegna þess að fólk áttaði sig á lagalegri skyldu sinni í ráðuneytinu, eða vegna þess að hræðsluelement var komið í spilið?

On 17/11/2011 15:41, olof.stefansdottir@evr.is wrote:
Tilvísun í mál: EVR11110056

Góðan daginn,

Vísað er til tölupósts dags. 27. október og ítrekun 10. og 17. nóvember
þar sem óskað er upplýsinga um helstu útgjaldaliði vegna ráðstefnunnar
“Iceland´s Recovery—Lessons and Challenges”. Kostnaður ráðuneytisins
liggur ekki endanlega fyrir, en upplýsingar um kostnað eru að berast.
Til upplýsingar skal greint að kostnaður við ráðstefnuna er borinn af
ráðuneytinu, Seðlabanka Íslands og Alþjóðagjaldeyrissjóðnum.

Upplýsingar um kostnað verða sendar um leið og þær liggja fyrir en vænta
má svars fyrir 25. nóvember nk.

Beðist er velvirðingar á töfum á svari.

kveðja,
______________________
Ólöf Stefánsdóttir

Hér var greinilega efni fyrsta póstsins frá mér hundsað, þannig að ég svaraði um hæl:

On 17/11/2011 15:48, Smári McCarthy wrote:
Góðan dag,

Takk fyrir þetta svar og hlakka ég til hins 25. nóvember.

Þó tók ég sérstaklega fram í upplýsingabeiðninni á sínum tíma að “til
vara, séu lokaupplýsingar um útgjöld ekki tilbúin, [óski] ég eftir
fjárhagsáætlun vegna atburðarins.”

Væntanlega liggur hún fyrir?

Kveðja,
Smári

Þá var þögn, þangað til í dag:

On 23/11/2011 10:15, olof.stefansdottir@evr.is wrote:
Tilvísun í mál: EVR11110056

Góðan daginn,
Meðfylgjandi eru umbeðnar upplýsingar um kostanð við ráðstefnuna “Iceland´s Recovery—Lessons and Challenges”.

Heildarkostnaður vegna ráðstefnunnar	8.575.858
Kostnaður greiddur af:
Ráðstöfunarfé ríkistjórnarinnar	1.800.000
IMF	4.820.564
Seðlabanki Íslands	1.899.294
Efnahags- og viðskiptaráðuneytið	56.000
Samtals	8.575.858

kveðja,

______________________
Ólöf Stefánsdóttir

Þá er komið einhverskonar svar. Þó kemur ekki fram þarna hverjir helstu útgjaldaliðir voru, eins og beðið var um, og svarið kemur rétt tæpum mánuði eftir að beiðnin var gerð.

Það á ekki að taka heilan mánuð að fá upplýsingar frá ríkinu. Það á ekki einusinni að taka viku. Beiðnin mín var skýr og skiljanleg og bað ég bara um upplýsingar sem ættu að liggja fyrir.

En þar hafiði það þó. Ráðstefnan kostaði 8.575.858 kr, og var að mestu leyti greidd af Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, þótt 1.856.000 hafi komið úr skattféi okkar. Nú ætla ég að senda annan póst og fara fram á það að skýrt verði frá því hverjir útgjaldaliðirnir voru.

(Update: Ég fékk svar til baka um að það væri engin sundurliðun til staðar í bókhaldi ráðuneytisins. Hverjum finnst það alvarlegt mál?)

Fyrst þú ert að lesa þetta þá langar mig að segja: Ég sit á sæmilega mörgum og misjöfnum svörum við upplýsingabeiðni sem ég gerði fyrir nokkrum mánuðum og langar til að birta, en hef ekki haft tækifæri til að vinna úr því. Ef einhver hefur áhuga á því að hjálpa við það eða taka það að sér, látið mig vita með tölvupósti. Þar eru áhugaverðar upplýsingar sem væri gott að koma til almennings.

Ásgeir Ingvarsson tók við mig viðtal sem birtist í Morgunblaðinu í dag. Ég fékk leyfi frá honum til að endurbirta þetta hér, og eftir að hafa komist að því að Microsoft hefur búið til furðulegt og flókið Zip+XML baserað stöff sem á að koma í staðinn fyrir PDF, þá henti ég þessu hingað.

Smellið til að fá PDF skjalið: