Archive for category Copyfight

Nokkur atriði um ACTA

Ég sat í gær fund með fulltrúum samtaka sem eru að berjast gegn ACTA, svo sem FFII, Vrijschrift, La Quadrature du Net, Piratpartiet, EDRi, Avaaz, Act Up Paris, Oxfam, Health Action International, og svo þingmönnum í Evrópuþinginu sem eru að vinna gegn upptöku samningsins, frá ALDE, Greens/EFA og S&D.

Það er mikil vinna búin að eiga sér stað undanfarin ár (ég er sjálfur búinn að vera í aðgerðum gegn ACTA síðan haustið 2010, mestmegnis á lokuðum póstlistum og einstaka fundum), og baráttan er sannarlega búin að breytast undanfarið. Fyrir tveimur árum snérist þetta allt um að reyna að finna út hvað nákvæmlega stæði í samningnum og að þrýsta á að hann yrði gerður opinber, ásamt því að gera samanburði á þeim brotum samningsins sem við höfðum séð og ýmsum öðrum fríverslunarsamningum sem voru í gangi, t.d. ESB-Suður Kóreusamningurinn.

Núna snýst dæmið nær alfarið um að koma í veg fyrir að Evrópuþingið samþykki þetta, enda er það næstsíðasti möguleikinn – ef að það bregst þá eru bara aðildarríkin eftir, en flest þeirra eru búin að undirrita nú þegar. Pólland og Tékkland hafa að vísu nú gefið út að þau ætli ekki að framfylgja samningnum, en hvorugt landið hefur enn ákveðið að draga undirskrift sína til baka.

Næstkomandi laugardag, 11. febrúar, verða mótmæli í ótrúlega mörgum borgum út um alla Evrópu. Kannski það hafi einhver áhrif.

Avaaz undirskriftasöfnunin gengur vel. Kjánaglott á mér eftir góðan samráðsfund í Evrópuþinginu í gær.

Ég fékk fjölmargar beiðnir í síðustu viku um að gefa upplýsingar um ACTA samninginn og tengsl hans við PIPA og SOPA. Eftir að hafa svarað ansi mörgum e-mailum og álíka með mestmegnis copy-paste, þá ákvað ég að dömpa því bara hingað.

SOPA var tillaga að bandarískri löggjöf sem var sett fram í neðri deild bandaríkjaþings. PIPA var mestmegnis sambærileg tillaga sett fram í efri deild þingsins. Báðum tillögunum hefur verið lagt til hliðar vegna gríðarlegrar andstöðu, fyrst og fremst á Internetinu.

ACTA er ekki tillaga að löggjöf, heldur fjölþjóðlegur milliríkjasamningur. Hann á efnislega ýmislegt skylt við SOPA og PIPA, en er að mjög mörgu leyti frábrugðinn líka. Meðal aðila að ACTA eru Bandaríkin, Mexíkó, Kanada, Nýja Sjáland, Ástralía, Japan, Suður-Kórea og Evrópusambandið. ACTA hefur nú verið undirritað af öllum þátttökulöndunum nema 5 evrópulöndum (sem er búist við að skrifi undir á næstu dögum) og Mexíkó (þar sem þetta er enn í vinnslu). Að auki þarf Evrópuþing einnig að samþykkja samninginn til að hann öðlist gildi í Evrópu, en búist er við að það gerist ekki fyrr en í Júní.

ACTA var samið í leyni. Að öllu jöfnu eru milliríkjasamningar af þessu tagi umsamdir innan alþjóðastofnanna á borð við WIPO og WTO, en þau voru sniðgengin að þessu sinni. Einhverjir hafa látið sér detta til hugar að það sé vegna þess að þróunarlönd myndu aldrei samþykkja samninginn innan lýðræðislegra alþjóðastofnanna, og aðrir hafa bent á að fulltrúar almennings hefðu æpt upp yfir sig mun fyrr hefði þetta verið þar uppi á borðunum. Nýlega gaf framkvæmdarstjórn Evrópusambandsins út skjal til varnar ACTA, sem heitir “10 Myths about ACTA“, þar sem bent er á að texti ACTA samningsins er öllum aðgengilegur. Það er satt núna, en meðan verið var að skrifa hann var það alls ekki satt, og það var eingöngu vegna þess að hann lak í gríð og erg (fyrst og fremst til kanadíska lögfræðingsins Michael Geist og frönsku samtakana La Quadrature du Net) sem hann var loks birtur opinberlega (það hefði samt auðvitað gerst þegar hann yrði tekinn fyrir í þingunum).

Að öllu jöfnu þegar milliríkjasamningar eru gerðir þá eru ýmsir hagsmunahópar sem koma að umræðunum á ýmsum stigum málsins. Í tilfelli ACTA voru það bara ákveðnir fulltrúar ákveðinna fyrirtækja sem fengu aðgang að ferlinu, og þeir höfðu allir hagsmuni af því að samningurinn yrði sem sterkastur.

Neelie Kroes og Karel De Gucht, úr framkvæmdarstjórn Evrópusambandsins, hafa sagt ítrekað að “ACTA mun ekki breyta lögum ESB”. Þetta er strangt til tekið rétt, en þetta er frekar villandi pólitísk orðræða, þar sem að þegar samningurinn er innleiddur mun ESB hafa alþjóðlega skuldbindingu til að setja í lög ýmislegt sem er tekið fram í ACTA samningnum, og aðildarríkin (sem og Noregur, Ísland og Liechtenstein, sem EES aðilar, þar sem að Copyright Directive og IPRED (Intellectual Property Rights Enforcement Directive) sköpuðu það viðmið að Evrópusambandið hefði löggjafarheimild í hugverkamálum (sem er raunar enn mjög umdeilanlegt atriði miðað við samninganna) og að hugverkaréttarmál hefðu tilvísun í innri markaðinn (sem er álíka umdeilanlegt). Þannig að þótt ACTA breyti ekki lögum beint þá mun það leiða af sér lagabreytingar, meiraðsegja á Íslandi, með tíð og tíma. Þess ber að geta að framkvæmdarstjórnin hefur líka sagt að “ákvæði ACTA eru í samræmi við gildandi lög ESB”, en fjölmargir fræðimenn eru því ósammála.

Stóra vandamálið við ACTA (og þetta gildir líka um SOPA og PIPA, og einnig um nýja viðskiptasamninginn TPP (Trans-Pacific Partnership Agreement), en ég ætla að fókusera á ACTA þar sem það hefur áhrif á okkur og er nær okkur í tíma) er að þar er hlutlausum grunnkerfum stillt upp á móti sérhagsmunum á þeim forsendum að hægt sé að nota þessi grunnkerfi (þ.e., Internetið), til að stunda höfundaréttarbrot.

ACTA býður upp á takmarkanir á tjáningarfrelsi með því að skapa svigrúm fyrir að ritskoðun sé stunduð á grundvelli þess að hugsanlega hafi höfundalagabrot átt sér stað.

ACTA inniheldur ákvæði sem gætu leitt til þess að fartölvur yrði kannaðar eftir höfundavörðu efni á flugvöllum, að netumferð verði vöktuð, og að farmsendingar milli landa séu gerðar upptækar ef að þær fara um lönd þar sem ACTA samningurinn er í gildi. Raunar er núna í gangi vinna í reglugerð í Evrópusambandinu (hjá framkvæmdarstjórninni eins og stendur; búist við að það fari til umræðu í þinginu í sumar) um landamæravöktun í tengslum við hugverkaleyfi, sem mun innleiða mjög svipaðar reglur.

Dæmi: Samheitalyf sem eru framleidd á Indlandi, á leið til Brasilíu, sem hvorugt er aðildarland að ACTA, gætu verið umskipuð í Rotterdam, sem er í aðildarlandi að ACTA, og gerð upptæk þar, ef að efnið er varið með einkaleyfi í Japan.

Dæmi: Í dag bera netþjónustuaðilar enga ábyrgð á upplýsingum sem fara um kerfin þeirra, og þeim ber engin skylda til að fylgjast með umferðinni (sbr lög um rafræn viðskipti og aðra rafræna þjónustu, sem er byggt á e-Commerce Directive frá ESB). Með tilkomu ACTA er þessu snúið við, að netþjónustuaðilar gætu orðið skaðabótaskyldir ef höfundaréttur er brotinn í gegnum þeirra netkerfi)

Samtökin ARTICLE 19, sem berjast fyrir tjáningarfrelsi, skrifuðu: “[ARTICLE 19] finds that ACTA fundamentally flawed from a freedom of expression and information perspective. If enacted, it will greatly endanger the free-flow of information and the free exchange of ideas, particularly on the internet.”

Álit frá lagaþjónustu Evrópuþings um ACTA - ritskoðað í hel. Almenningur átti ekki að fá að vita um hvað þessi samningur er.

Douwe Korff & Ian Brown skrifðu: “Overall, ACTA tilts the balance of IPR protection manifestly unfairly towards one group of beneficiaries of the right to property, IP right holders, and unfairly against others, equally disproportionally interferes with a range of other fundamental rights, and provides for (or allows for) the determination of such rights in procedures that fail to allow for the taking into account of the different, competing interests, but rather, stack all the weight at one end. This makes the entire Agreement, in our opinion, incompatible with fundamental European human rights instruments and -standards.”

Þar sem sérstaklega er miðað að einkaleyfum og viðhaldi þeirra með ACTA, þá skapast vandamál þar sem einkaleyfakerfið er algjörlega komið í rugl. Til dæmis hefur bandaríska fyrirtækið Monsanto nýlega sótt um fjöldan allan af einkaleyfum á fjölmörgum náttúrulegum breytileikum á svínum – sem myndi gera það að verkum að þeir gætu krafið alla sem eiga svín með slíkum erfðabreytileikum um “afnotagjöld”… og þeir sem neita að borga gætu átt sakamál yfir höfði sér.

Almennt er stór breyting við ACTA umfram aðra samninga að framfylgd hugverkaréttinda breytist úr einkamáli í sakamál, sem þýðir að ákæruaðilinn er saksóknari og refsivist er möguleg niðurstaða. Á einhverjum tímapunkti í ACTA samningaviðræðunum voru ákvæði um að það yrði gagnkvæmt framsal á ákærðum aðilum milli aðildarlanda. Þannig að ef þú deilir lagi eftir Ken Ishii með vini þínum gætirðu verið framseldur til Japans og setið í fangelsi þar; þetta er frekar hæpið dæmi, þar sem fólk er kannski ekki alveg svo mikið fífl að jafnaði, en vegna þess að það er enginn lágmarksþröskuldur skilgreindur fyrir sakhæfni þá eru hæpin dæmi sem þessi alveg innan marka samningsins. Ég verð þó að viðurkenna að ég er ekki alveg klár á því hvort það ákvæði sé enn inni í þeirri útgáfu sem er búið að undirrita, enda var þetta með því allra umdeildasta á sínum tíma.

Það að það sé  engin lágmarksþröskuldur fyrir sakhæfni í samningnum þýðir að það væri mögulegt (þótt það sé satt að segja ólíklegt) að einhver fengi skilorðsbundin dóm fyrir að deila einu lagi. Á raunhæfari nótum þá reiknaði Ante Wessels að hugsanleg fjársekt gæti numið um 80 milljón krónum fyrir að deila einum hörðum diski fullum af tónlist, þar sem ýmsir hafa talað um að skaðabótakröfurnar yrðu metnar á grundvelli “glataðra sölutekna”.

Í stuttu máli: ACTA samningurinn ógnar tjáningarfrelsi og friðhelgi einkalífsins á netinu með því að gera netveitur að einkalögreglu fyrir hugverkaiðnaðinn, ógnar heilbrigði almennings í fjölmörgum löndum með því að takmarka aðgang að ódýrum samheitalyfjum, ógnar sjálfbærni bænda í fjölmörgum löndum með því að takmarka aðgang að fræjum og öðrum lífverum sem eru undir einkaleyfi til fyrirtækja. ACTA samningurinn setur löggæslu-, eftirlits- og sakarskilyrði sem fara algjörlega fram úr hófi miðað við hvað honum er ætlað að gera – þ.e., hann brýtur gjörsamlega gegn meðalhófsreglunni. Að auki er algjörlega með öllu óljóst að þessar aðgerðir muni gera nokkuð til að stemma stigum við ólöglegri dreifingu á höfundavörðu efni, ólöglegri framleiðslu og sölu á lyfjum og fræjum, og svo framvegis, hreinlega vegna þess að raunkostnaðurinn við að framfylgja þessu yrði svo mikill að hann myndi setja allt hagkerfið á hausinn – fyrir vikið má áætla að heimildunum sem verið er að ræða um munu ekki vera látin jafnt yfir alla ganga, sem gengur gegn jafnræðisreglunni annars vegar, og skapar tortryggnissamfélag og ýtir undir tilvist svartra markaða.

Hvað geta íslendingar gert?

Sendið fyrirspurnir til utanríkisráðherra og til hinna ýmsu stjórnmálaflokka. Nokkrar spurningar sem þið gætuð viljað spyrja eru:

  • Hver er afstaða ráðherra/flokksins til ACTA?
  • Hvað hyggst ríkisstjórnin/flokkurinn gera varðandi hugsanlega innleiðingu á tilskipunum í gegnum EES samninginn sem tengjast útfærslu á ákvæðum ACTA samningsins í ESB?
  • Telur ráðherra/flokkurinn rétt að hugverkabrot verði meðfarin sem sakamál frekar en einkamál, með fangelsisvist og hugsanlegu framsali til þriðja ríkis?
  • Hvaða áhrif mun ACTA samningurinn hafa á afstöðu ráðherra/flokksins varðandi inngöngu í Evrópusambandið?
  • Mun ráðherra/flokkurinn senda bréf til framkvæmdastjórnar ESB/forseta Evrópuþingsins/flokka í Evrópuþinginu og hvetja þá til að hafna ACTA samningnum?

… og eitthvað í þeim dúr. Endilega verið frumleg, ráðamönnum leiðist að fá alltaf nákvæmlega sama copy+pastað.

Áhugavert efni:

The Napster Moment of Manufacturing

These are my outline notes from my talk at the Me Craft/You Industry symposium in Enkhuizen, Netherlands, today. The conversation afterwards, at the end, to a large degree revolved around the questions of whether we are ready for a “Napster moment”, whether it will ever come, and whether it’s actually a question of industrial paradigms or economic waveforms. I’m tempted to think that the fact that the symposium is called “Me Craft/You Industry” rather than “Me Kondratiev Wave/You Faddish Harmonic” suggests that this is actually a question of underlying paradigms much rather than simply economic fluctuations.

The topic is craft production and its relationship to industrial production, and by and large humanity consists of people who think that industry is great but it needs more craft, people who think craft is great but it needs more industry, and, in some edge cases – you know who you are – people that think both craft and industry are completely unteneble as production paradigms and we need something different.

There’s a way everybody can come happy out of this, but in order to get there we need to talk about something radically different from manufacturing for a moment and talk about something far more contentious. Then we’ll swing back at it at the end and have a go at centralization, just because we can and because it’ll be fun.

Now. Anybody who grew up in the late 1990′s used Napster, or at least heard of it. You know. The evil file sharing system which allowed lots of people to copy the work of Britney Spears and spread it all over the Internet.

Most of the time, when we look back at Napster, we see it as a failed attempt at liberation of the cultural output of humanity at best and a thoroughly illegal system for violating intellectual monopolies and threatening the hegemony over culture at worst. But regardless of where one stands on filesharing, it’s a fun metaphor that Cory Doctorow pointed out the relevance of: Very rarely do we think of Napster as a system by which a few million teenagers reinvented the music industry over the course of roughly 6 months – the leading edge of the Napster adoption curve – and during that time they built the largest database of human creativity that has ever existed, and they did it for free.

The cultural significance of this is massive. It is hard to imagine the world as it is today without the Napster moment. It turned the tables in many ways, both legal and illegal, ethical and unethical, and wherever you stand on any of those, at least your Internet connection is alarmingly fast now. The advent of Napster and its many successors produced massive upwards pressure towards faster Internet connections, more consumer control over cultural output, and a shift from passive consumption of culture to an active consumer culture. In fact, that variate alone is enough to explain most of the change in the structure of the music industry since then, although they will never admit it. In 1989 Stephan Weiswasser of ABC predicted that “you aren’t going to turn passive consumers into active trollers on the Internet.” How wrong he was.

The Napster moment, for music, was simply the democratisation of music – the moment at which it was ripped away from corporate interests and structurally enforced state protectionism and spread around all of the streets.

But the key here is not directly that of cultural liberation, because that had already been going on since the very day that culture became enshackled. However, the technology to record and distribute things like music had been incredibly terrible for a very long time then. Back when wax rollers were used to store music, in order to make 10 copies, the artist needed to perform the music 10 times – the concept of mastering did not exist. Slowly we moved from there to a digital age, but even then, prior to Napster, although it was possible to share files online, but it was difficult and required a lot of technical knowledge. Further, it was subject to scaling constraints – whether it was a musician encoding a song onto a wax roller or an FTP server providing the latest tunes, there was only so many requests they could service. So in that sense, “the Napster moment” is the large-scale democratization of filesharing through P2P technology.

But this isn’t about Music. Metaphor complete. Now let’s think about this in terms of industry, craft, and manufacturing.

The beginning of the Industrial revolution marked the beginning of a process by which the ability to craft and subsist was made economically unviable by massive improvements in productive capacity. This led many farmers, homesteaders and others to relocate to towns and cities, which started to grow. Eventually this led to a disenfranchised urbanized working class which had no control over any productive capacity to speak of. Formerly crucial crafts such as knitting were outcompeted by industrial methods and pushed into the realm of hobbyism, while the new class of industrialists owned more and more, produced more and more, yet contributed less and less to the process themselves. Some of the craftsmen rebelled against this trend in England between 1811 and 1815, but sure enough those of them that didn’t get hung got sent ot Australia.

This trend is still going on. Now that human intervention has been minimized and trivialized in factories, the same is happening in retail. Salespeople are being replaced by artificial autonomous agents. Modern capitalism is an existence whereby humans compete against indefatigable machines on a free market.

But yet, this is changing. A persistant interest in reversing the trend of centralization has slowly pushed the boundaries. Free Software has pushed the boundaries. Increasingly, open manufacturing models are pushing the boundaries.

We currently have the early P2P industrial tools, such as Repraps, laser cutters, CNC mills. We have Fab Labs and hackerspaces, but they’re still somewhat hard to use and they are by no stretch of the imagination widespread or democratized. Hackerspaces and maker labs are still geeky and artsy and hackish, and that’s fine for now, but we still need a Napster moment in manufacturing.

Now, to speculate on what that moment will look like is as impossible as it would have been for Stephan Weiswasser to speculate on Napster in 1989. I’d love to try, though. Despite that we don’t know what that moment will look like, in terms of technology, there are a few things we can assume based on previous examples:

  1. It will suck. It’ll be slow and buggy, it’ll suffer from all sorts of scaling issues, it’ll look like crap, and it won’t actually be very good, but it’ll get better.
  2. It will be good enough. It won’t be pretty but it’ll get the job done and everybody who uses it will have countless suggestions for its improvement. As Vinay Gupta has pointed out, “Anything that’s worth doing is worth doing badly.”
  3. It will have a precipice-adoption curve: massive exponent on the leading edge, mostly by young people, suddenly empowered. The emphasis on young people is important. Most people probably won’t “get it”. I’m sure a lot of the people who attend conferences like this will, but there’s not enough of us. There are however lots of bored kids in suburbs.
  4. It will have a P2P social structure, rather than a hierarchical command-and-control structure as we’re used to from industry. In that sense, it will have more in common with craft production, despite retaining industrial output levels. That factor also means that there will be a much higher dynamic range for production – it is less likely that Sloanist economies of scale will apply.
  5. It will be attacked massively by entrenched interests. The attacks will range from smear campaigns (“You wouldn’t download a chicken sandwich!”) to legal actions based on existing laws to the creation of new draconic legal instruments to protect existing industrial production methods. Historical examples of this include the Frame Breaking and Malicious Damage Acts of 1812 in England, from the historical perspective, whereas the more modern ACTA treaty and things like SOPA.
  6. There will be martyrs. People like Peter Sunde and the other founders of the Pirate Bay, people like Aaron Swartz and Pablo Soto. People who, for one reason or another, the various industries decide to make an example of.

[Note: I ran out of time at the talk-equivalent of here. It's hard to fit a fully formed argument into 10 minutes!]

One foreseeable difference between the Democratization of Industry compared to the Democratization of Culture is the scope of severity. Giving everybody access to all the music in the world changes music but it doesn’t change the world. People still need to eat and have shelter, they still need clothes and other essentials. Therefore, social exclusion from the capacity to use BitTorrent will stifle culture, but it won’t necessarily create a dangerous “societal badlands” situation. In short: poor people will not suffer too much.

However, when the Napster Moment happens for manufactured goods, we’re talking about a rather severe situation where the chasm between rich and poor (or rather, the haves and the have-nots, in terms of access to this technology) grows exponentially forever. In terms of political economy, everybody who has not the ability to download (and eat) the chicken sandwich stands to be eternally disenfranchised.

There are solutions to this problem:

First, we can try to make sure that the technology, when it comes into existence, is of a nature that it is inherently copyable. This is a design feature of RepRap – people are thankfully already thinking this way, and Von Neumann showed some pretty convincing maths that suggested that any Universal Constructor must necessarily be able to construct a Universal Constructor. But more importantly, these devices need to be legally unencumbered so that it is socially and legally possible to replicate the devices.

Second, we can try to give as many people in the world access to the existing technology and the knowledge of how to use it and what to expect in the future, such that when such a technology comes along, they’ll not only be less surprised by it but inherently acclimatised to it.

Which gives us the very weird result that the piracy-oriented file-sharing part of culture may be requisite to social justice in a P2P manufacturing world. There might be lots of other ways, but considering the last few hundred years of history and the fact that we have only managed to come up with craft, industry, and P2P, it’s fairly ovious that in any direction where the result is not an open and free peer-to-peer result there lies madness.

Mosquitoes with Cannons

Last week, we won. The Internet, long seen as a mostly harmless collection of kitten aficionados and porn fiends, fought epic battle of self preservation against a substantially better organized enemy, one with much greater experience of that field of battle. But much like Aaron Burr against Alexander Hamilton, crazy random happenstance came into play at the right moment, and the massive dose of overkill didn’t hurt – it was just what the good doctor ordered. Our foe went back to Hollywood, tail between feet, and even admitted in an interview thereafter, in minced words, that they had effectively not bribed politicians sufficiently. It was great. You should’ve been there.

But this silver lining also has an associated cloud, and its shaped like a mushroom. Looking over the forlorn battlefield our only martyr lies rotting: MegaUpload, a vehemently illegal cast member, gutted at the last minute by authorities created to combat corruption and protect civil liberties (seriously). Too bad. So be it.

In the meantime, we’re celebrating. And yet we shouldn’t, because we just made one of the most grievous errors imaginable. On the 18th of January, many netizens protested in various ways. Reddit shut down for a while, Google posted a censorship warning. Khan Academy and TED pulled their weight honorably. Wikipedia went dark for an entire day. A full spin of the globe. Serious measures.

Put into context, this was our trump card, our nuclear deterrent. We just escalated the arms race plenty by putting thermonuclear computational equivalence into play against what amounts to a well funded mafia of global interests. We could’ve been more subtle.

I was one of those who supported Wikipedia’s blackout. After the fact I see that it was wrong, because what we did there was provide Dodd and his cronies (which he needs since he’s not allowed to lobby directly until 2013) with a value estimation of what evil censorship laws such as SOPA and PIPA not passing is worth to us. One day a year. That’s 1/365.25th of the year, in case you’re wondering. That’s about 1/365.25th of our total time currency. Copyright is weaponised time.

What should be understood as generational warfare, where the Internet generation demands the same liberties for creativity as was granted to our great-grandparents, just got reduced to a game where our enemy, a well funded mafia with a fantastically powerful government sponsored protection racket, knows our caliber.

What happens next? Dodd and pals start working on SOPA 2.0 and PIPA 2.0 and DMCA 2.0 and ACTA 2.0 and all the other two-point-ohs, trying to figure out how to sneak it past us, but now they know our currency. How much more powerful do they have to make it for us to cower in fear? Next time, will we need to black out for two days, or three? Thirty, perhaps? Where does it stop?

In the grand scheme of things, SOPA and PIPA are little other than temporary annoyances, like mosquitoes – definitely worth squatting, but not really worth the effort of pulling out your Glock or your launch keys. And while nobody has ever taken down an international mafia with bug spray, that just shows that our methods aren’t toxic enough.

We committed overkill. We won, but too heavily. Now the ground we tread on is radioactive and may itself decay upon further incursions into our realm. What can we do?

I’m not much of a cyberlibertarian, but I have a soft spot for them. They had a few things right, even if suffering from frontier blindness: the overarching belief of those at the frontier of human development is always that they are untouchable. History creeps up on them in their sleep. John Perry Barlow was unequivocal in his righteous demand for sovereignty and independence for Cyberspace, he foresaw that nation states were inherently incapable of existing in a post-territorial communications space. And yet somehow, due to a splendid mix of cronyism, corruption, greed and stealth, we’ve found ourselves in the situation that national interests have strong armed the debate on a field of physical infrastructure and border-theoretical governance.

The Internet is no longer free from incursion from nation states, so anything that can be understood through the delineation of national borders, encapsulated in national interests, or affected through national political processes can affect the Internet directly. Being on the defensive is not going to be a winning strategy. Money just got tight: there’s only so much blackouting we can survive.

So let’s go on the offensive. Instead of having traditional politics interfere with the Internet, it’s time for the Internet to interfere with traditional politics. The various Pirate Parties have moved us part of the way towards establishing a theory of networked information politics, but it’s nowhere near complete. There are a lot of deep fundamental questions that still need to be asked, and a lot of it’s going to require some deep philosophical navel gazing. But I think we can do it.

Not really because I have a problem with the copyright mafia, even though I do. Much more because I’ve been watching meatspace politicians and their bankrupt ideologies take humanity out for too many rodeos. They’ve long since outstayed their welcome, and they must be ousted. Networked politics, information politics, is the way to fix things.

Who else is in favor of aiming our cannons at bigger targets, and quitting with the grapeshot?

Af trompun tjáningarfrelsis

Í dag eru fjölmargir vefir lokaðir í mótmælaskyni gegn SOPA og PIPA frumvörpunum, þar á meðal ensk útgáfa Wikipedia og WordPress. Google er með á ensku forsíðu sinni ákall um að mótmæla SOPA og PIPA. Ég skrifaði grein í síðustu viku um hugmyndir STEF um að innleiða svipaðar ritskoðunarreglur á Íslandi, og hafði ekki séð nein skrifleg mótmæli við henni fyrr en í dag, þegar mér var bent á athugasemd frá Ólafi Arnalds sem segir:

Nú er ég sjálfur ekki hlynntur ritskoðun á internetinu en mikið einstaklega er þetta illa upplýst grein… YouTube er nú þegar með svona kerfi í gangi sem er keyrt af tölvuforritum, ekki 1154 starfsmönnum, auk þess sem STEF hefur bara ekkert með Wikipedia að gera…

Er í alvörunni enginn sem fer yfir svona greinar áður en þær eru birtar á einum vinsælasta miðli landsins til þess eins að grafa undan starfsemi samtaka sem eru að reyna að gera sitt besta við að vernda hagsmuni heillar starfstéttar sem á undir högg að sækja?

Það er rétt að STEF hefur ekkert með Wikipedia að gera, enda eru tóndæmin á Wikimedia Commons bara í þúsundavís… og það að STEF myndi fá leyfi til að ritskoða Internetið myndi auðvitað ekki leiða af sér sambærileg áköll frá öllum öðrum höfundarétthöfum til að fá að gera það sama, neinei. Það er ekkert vopnakapphlaup í gangi. Kvikmyndaiðnaðurinn myndi aldrei fara fram á það að fá að ritskoða Internetið, né heldur bókaútgefendur. Eða hvað? Ég stend við það sem ég sagði: Sjálfhverfa höfundarréttarsamtaka hefur náð nýjum hæðum.

Það er rétt að YouTube er með “gervigreind” sem skannar yfir myndbönd smávegis og leitar að ákveðnum settum af þekktum, fyrirfram merktum ummerkjum um höfundavarið efni. En það sér sérhver heilvita maður að þær aðferðir hafa ekki verið að virka – þær eru í besta falli aum viðleitni. Það er hreinlega ómögulegt að smíða gervigreind, né nokkuð annað, sem finnur höfundaréttarbrot með 100% nákvæmni, og það er ekki neitt sem mun breyta því. Ég get útskýrt hvers vegna á fræðilegan hátt ef þess er óskað; það verður að fyrirgefast að í 3000 stafa plásstakmörkun Fréttablaðsins gafst ekki ráðrúm til að útskýra hvernig Turing vélar og Shannon-Nyquist sampling theorem virka, hvað þá það að samkvæmt TRIPS sáttmálanum (sem er undirstaða alþjóðlegra höfundaréttarskuldbindinga) er engin skráningarskylda á höfundaréttarvörðu efni og því enginn gagnagrunnur til að miða við.

Vandamálið við þessar hugmyndir um lög eru að það þarf ekki nema einn ósáttan höfundarrétthafa sem féll á milli í gervigreindinni til að binda endi á YouTube. Og skítt með YouTube: Wikipedia er ekki með svona gervigreind, né heldur WordPress, né meginþorri allra vefsíðna í heiminum.

Þetta er ekki hægt. Svo einfallt er það.

Hvað varðar það að þau séu að reyna að vernda hagsmuni heillar starfsstéttar sem á undir högg að sækja, þá langar mig til að benda á að það er algjört bull. Hugverkaiðnaðurinn telur nú rúmlega $2 milljónir milljarða dollara árlega og vex ár frá ári. Það er rétt að dregist hefur saman í plötusölum, sem dæmi, en það er vegna þess að fleiri kaupa stök lög en áður, og heildarupphæðin hefur hækkað. Svo er rétt að benda á að höfundaréttarsamtök hafa verið gríðarlega dugleg við að borga höfundarrétthöfum verulega illa, og mismuna þeim eftir því hvaða afbrigði af list þau stunda. Það er undarlegt brot á félagafrelsi að tónlistarmenn á Íslandi verða að vera í STEF til að fá greitt fyrir spilun á sinni tónlist í útvarpi, og að enginn tónlistarmaður megi gefa vefsíðum og útvarpsstöðvum leyfi til að borga ekki STEF-skattinn.

Það er búið að sýna margoft fram á það – til dæmis hjá fyrirtækjum eins og Gogoyoko og Spotify – að rétta leiðin til að vernda hagsmuni fólks í skapandi greinum er ekki að skerða mannréttindi eða takmarka tjáningarfrelsi, né heldur að kæra fólk í spað. Rétta leiðin er að bjóða upp á eitthvað *betra* – láta það vera jafn auðvelt eða auðveldara að fara löglegu leiðina. Það myndu velflestir borga ef að það kostaði ekki miklu meira vesen.

Svo er hitt: Það er meginregla í lýðræðislegum samfélögum að við leyfum ekki einokunarstarfsemi. Við höfum meiraðsegja stofnanir eins og samkeppnisstofnun til að koma í veg fyrir það. En einhverra hluta vegna höfum við samþykkt lög sem veita einokunarrétt á menningararfleið mannkyns. Ég er auðvitað sammála því að fólk eigi að fá borgað fyrir vinnuna sína, en það er bara allt allt annar hlutur en að fólk fái einokunarrétt á vinnunni sinni fram að 70 árum eftir sinn dauðadag.

Fer næsti Bieber í steininn?

Ásgeir Ingvarsson tók við mig viðtal sem birtist í Morgunblaðinu í dag. Ég fékk leyfi frá honum til að endurbirta þetta hér, og eftir að hafa komist að því að Microsoft hefur búið til furðulegt og flókið Zip+XML baserað stöff sem á að koma í staðinn fyrir PDF, þá henti ég þessu hingað.

Smellið til að fá PDF skjalið:

A letter to the Congress of the United States

(I stumbled onto Demand Progress’s campaign page about SOPA/Protect-IP and found myself writing in the little input box. You should too. Anyway, this little rant is what I wrote in the box. It’s a bit whiny, a bit dreamy, a bit silly, but there’s something about it that I like. Perhaps I should write things in little boxes more often.)

I am not your constituent. I am from the Internet, the space was created as a side effect of a military research project that your congress funded. Today, the Internet is the backbone of communications, diplomacy and commerce in the world. It has liberated millions of minds from intellectual starvation and with its help millions of bodies have been liberated from physical serfdom.

What makes the Internet special is its ability to bring information to anybody, anywhere, always, regardless of political opinions and special interests. Information is apolitical, as is the Internet. However, that does not mean that the Internet is used by apolitical people and that the information they share is not meaningful to them.

What we’re facing today is a political threat to the stability of the Internet. It is akin to a declaration of war. Except that the Internet is not a developing nation, it is not a physical place which can be bombed for not complying with specific policy decisions. No. The Internet occupies the same space as you do, it permeates every action that humanity takes now. Destroying the Internet would be destroying mankind’s best ever hope for equality and justice. Destroying the Internet would be destroying the most powerful free market ever seen. It would be destroying the values upon which the United States are founded. Destroying it is suicide.

Don’t commit suicide. Don’t invade the Internet with your silly censorship law. It won’t work, but it will force the denizens of the Internet to militarize more heavily, employ sociociphernetic guerrilla tactics against those who would seek to strip us of our right to communicate. It would force us to fight you, and we don’t want to do that, because the Internet is the brainchild of America. For better or worse, we rather like you guys.

Say no to SOPA and Protect-IP. Then, if you’re up for the challenge, ask us – the Internet – how we would protect the material interests of the creative people in the world. You’ll be surprised.

Copyright Combinatorics – exercises in the banal mathematics of EU policy

Although the creation of the single market has been the primary focus of the European Union for decades, it often seems that for every step forward it takes two back. In that respect it’s often rather interesting to look at the mathematics as they play out in the different directives that come out of Brussels.

After a conversation with Joe McNamee from EDRi a couple of months ago, I took a closer look at the exception clauses in the Copyright Directive. The directive outlines 21 different optional exceptions or limitations to the right of reproduction of copyrighted works. Each country implementing the directive can choose to either include or leave out the exception clause. This gives us 2.097.152 different ways to implement the directive.

But it gets better. After the 21 exception clauses for reproduction rights comes an paragraph stating that where the Member States may provide exceptions or limitations for reproduction, they may provide similarly an exception or limitation to the right of distribtuion.

This can be understood in at least two different ways, with radically different results. On the one hand, if you have an exception on reproduction then you may also have the same exception for distribution, or on the other hand, you may apply the same exception independently of each other. The wording suggests the latter, but at the same time it seems slightly absurd to have an “oh by the way you may also” in a directive; there are other cleaner ways to approach this. There is probably some literature that I’m unaware of about which one they mean, but it’s easier to do the math on both cases than it is to navigate through commission and parliament documentation.

The first case is a three step process where each exception can be either “off”, “on for reproduction” or “on for reproduction and distribution”. This means we get three to the power of twenty-one options, totalling 10.460.353.203.

The second case is a four step process where each exception can be ”off”, “on for reproduction”, “on for distribution”, or “on for reproduction and distribution”. This gives us four to the power of twenty-one options, totalling 4.398.046.511.104.

That’s either ten billion or four trillion ways to implement the copyright directive, depending on how you read article 5, paragraph 4.

Take your pick. It doesn’t matter either way. This back-of-envelope analysis doesn’t even touch on the combinatorical implications of different understandings of the details of articles 5.5, 6 and 7 in particular, and in general the rest of the directive, mostly because they’re less directly quantifiable. Let alone does it distinguish between “exception” and “limitation”, which could easily bring the number up significantly.

These kind of figures boggle the mind. They basically mean that a priori there is a one in three hundred and eighty million chance that any two member states come up with the same implementation, taking the slightly better case. How does that serve the ideal of a single market? It looks like internal dissolution about the specifics of the exception clauses, with each country being difficult in its own little way and no political hardheadedness forcing a teneble solution has yielded a completely useless directive in terms of unification.

While it is true that all the member states could in theory decide on the same exceptions, making this headache go away, the fact that they’re all optional suggests that in each case there was at least some strongly for and some strongly against, unless of course that at some point in blind fury somebody got so tired of debating the exceptions that they just lumped all of them together under optional and decided to let the Member States figure it out. To be fair, I can’t say I blame him.

Either way, what this shows is that the EU is not effectively managing to create a single market, and through its policy on intellectual monopolies may even be pushing the markets further apart. I’m going to allow the question of who stands to gain from this state of affairs as an exercise to the reader, but I’m fairly certain it’s neither the general public nor the creators of creative works.

Bring Copyright Back to its Roots

Before doing public talks I often do a short writeup of what I intend to say. I normally end up saying something completely different, but I thought I’d throw out the draft text for my opening remarks for a panel at the European Parliament last Thursday, where I was speaking at the S&D’s conference on “Copyright and Intellectual Property in the Digital Age”. Thanks to the S&D group, in particular MEP Tanja Fajon, for inviting me to participate.

To be honest, I was rather shocked to hear the same kind of nonsense being espoused by the representative of the trade unions as we normally hear from the industry lobbies. In particular I was shocked when he said that he wanted the middlemen to make “lots and lots of money” – a statement that can only be guided by the sour belief that the middlemen must be a part of the system and that the absolute best artists could ever hope for is a small piece of the pie.

Also, the criticism from Spanish MEP Antonio Masip Hidalgo was weird. I’ve re-listened to it and I still don’t actually understand what he was going on about. He was right though about one thing: the current system in Iceland, where membership of STEF is semi-compulsorary, should not be tolerated; but what he didn’t acknowledge is that collecting societies work like that more or less everywhere. Even though people have freedom of association, in the case of collecting societies which collect on behalf of members and non-members alike, being a member is a requirement for getting a piece of the pie, as small as that particular pie may be. There are other ways to do it.

I’ve uploaded the audio: S&D Copyright and IPR

Here’s my draft text:

In order to determine a sensible approach to copyright and other intellectual monopolies, we must first understand the arguments that were used to create them and the arguments that are used to maintain them.

Copyright was originally established in England as a countermeasure to the Stationer’s company’s longstanding monopoly of the printing industry. The Statute of Anne suggests that copyright should be an act for the promotion of education and innovation; that by creating a short term monopoly for the author of a work, there would be more incentive to create new works while allowing older works to exist in a commons available to all for reprinting.

Copyright was not an establishment of property rights, but a short term exception to the rule that in a civil society we do not allow monopolies. Therefore it would be a very good beginning to any discussion about copyright to reject the term “intellectual property” as vacuous and false; it is a type of doublespeak that democratic societies should not permit.

This also brings into question copyright term extensions. Due to the fact that copyright is increasingly treated as a property right, it becomes difficult to reduce copyright terms, as this would be understood as a violation of private property, and it becomes easy for industries that take advantage of intellectual monopolies to justify term extensions.

The main arguments for upholding copyright and using increasingly draconian measures to enforce it are that the ability to extract economic value is required in order for people to be creative. This is of course argument that can be refuted on various premises. For example, the average share of income from record sales for a musician signed to a record company is a little under 2% of the total profit. As shown in the Free Culture Forum’s report on sustainable business models for creativity, the vast majority of the income goes to the record label, who acts as a middle man in all transactions between the musician and the consumers, siphoning off income. Due to this, increasingly bands are turning to free culture schemes whereby they share their creations freely online and earn their income from premium purchases, merchandise and concerts.

Therein lies the crux of the problem. The companies which have vested interests in creative industries complain that their pockets are being lined slightly less thickly on account of fans sharing their favorite cultural artifacts online, and claim to be spending in the realm of 2 billion euros annually on what they call “new talent”, but in reality that investment represents economic value extracted from the consumer base and distributed to few artists regardless of their real merit, while thousands of other artists have to struggle to get basic income for survival.

The model for the last decade has been to extend and enhance copyright terms while inventing new ways to enforce copyright, which, in the case of the French HADOPI law and the Spanish Ley Sinde, infringe on users privacy and freedom of expression and grant extra-judicial enforcement rights to copyright holders, entirely apart from being realistically ineffective and technically unrealistic.

The model for the next decade should be a reversal. We should bring copyright back to its roots as an act for the promotion of learning and innovation, while developing new ways to ensure fair and effective distribution of income in the cultural sector.

Rangfærslur og rugl

Einn vinur minn benti mér á þessa grein eftir Kristján Logason, ljósmyndara, sem er pakkfull af rangfærslum. Ég ætlaði ekki upprunalega að fara í gegnum hana alla, heldur týna nokkrar rangfærslur út – en þegar ég hafði tekið út þær helstu var ekki mikið eftir af greininni… ojæja.

“Hví eru ríkustu netviðskiptamenn heims, sem engum vitanlega eru að skapa neitt listrænt, að spandera svona miklum peningum í að markaðsetja þennan óskapnað.”

Forsprakkar Creative Commons eru lögfræðingar og tölvunarfræðingar sem starfa sem prófessorar við virta háskóla svo sem Harvard og MIT – höfuðpaurinn á bak við það var Lawrence Lessig. “Markaðssetningarfólkið” er fyrst og fremst fólk eins og ég sem finnst þetta góð hugmynd. Flestir “netviðskiptamenn” hafa lítið sýnt þessu áhuga.

“Það líður vart sú vika að ég heyri ekki af einhverjum námskeiðum á norðurlöndunum í notkun Creative Commons.”

Hér virðist hann Kristján frétta af fleiri námskeiðum en ég, og þó er ég í norræna samráðshópnum fyrir verkefnið. Það var eitt slíkt námskeið í Göteborg í Október sl, en ekkert af ráði síðan þá. Raunar er sænski hópurinn sæmilega duglegur að vera með fyrirlestra hér og þar, en þó langt frá því að vera vikulegur atburður. Í næstu viku verður hinsvegar Cloudberry atburður hér á Íslandi, þar sem forystufólk Creative Commons á norðurlöndunum kemur til að eiga samráðsfundi.

“Erfiðara er að halda einhverjum rétti og því meiri rétti sem þú vilt halda því einfaldara verður lífið með því að hreint og beint merkja myndirnar þínar með C merkinu og nafni.”

Rangt. Samkvæmt Berne sáttmálanum og arftaka hans, TRIPS sáttmálanum, eru öll verk varin með höfundarétti í sinni sterkustu mynd sjálfvirkt; það þarf ekki að setja © né nafn né nokkuð annað á verk til að það sé varið.

“Fyrir núlifandi ljósmyndara er Creative Commons því arfa slæmt. Sértu dauður ljósmyndari og höfundaréttur þinn hvort eð er farinn þá horfir málið svolítið öðruvísi við.”

Ef að verk er farið úr höfundarétti, þá geturðu ekki sett Creative Commons leyfi á það, því Creative Commons er óframfylgjanlegt nema með höfundaréttarlögum.

“Við verðum hins vegar að skoða vel hvað úr safni þeirra við getum lagt út á netið og hvað ekki og því þurfum við að kunna skil á höfundaréttarlögum sem og á CC reglum svo við gerum okkur sjálf ekki skaðabótaskyld vegna vankunnáttu.”

Þetta er rétt, en þetta tengist Creative Commons ekki á nokkurn hátt, nema þó því að ef einhver þessarra myndrétthafa hefur gefið CC-leyfi á verkin sín, þá fer það ekki lengur á milli mála hvort það megi setja þau á netið – það má. Hvaða takmarkanir það lútir síðan fer eftir því hvaða CC leyfi er notað. Höfundaréttarmál varðandi birtingu á netinu verða fyrst flókin þegar rétthafar eru óaðgengilegir, óupplýstir um rétt sinn, eða ósveigjanlegir – ef það þarf að semja við 100 mismunandi aðila, hvern og einn sérstaklega, þá verður dæmið hreinlega of dýrt fyrir flest söfn.

“Með því að nota Creative Commons og einnig the commons svæðið á Flickr er hægt að auðvelda borgurunum að ná sér í slíkar myndir, enda þær í almanna eigu hvort eð er.”

Rangt. Þær eru ekki í almannaeigu ef þær eru undir Creative Commons leyfi; CC er höfundarréttarleyfi þar sem eigandi myndar gefur öðrum leyfi til að nota efnið á tiltekna vegu. Hann gæti ekki sagt til um hvað fólk mætti og mætti ekki gera ef hann væri ekki eigandi. Eina sem er í almenningseigu (public domain) er það sem er fallið úr höfundarrétti og það sem höfundar hafa gefið út yfirlýsingu á að sé í public domain (sem er raunar ekki hægt skv íslenskum höfundaréttarlögum, en tíðkast mjög í Bandaríkjunum og víðar)

“[...] sum söfn sem hafa gengið til liðs við commons svæðið á flickr hafa ekki skilið að fullu út á hvað það gengur. Þau merkja myndir sínar með CC en setja þær út í lágri upplausn og svo í texta fyrir neðan að allur réttur sé áskilin og vilji menn kópíur eða notkun myndanna þá verði að hafa samband.”

Þetta er því miður rétt, og þetta er ástæðan fyrir því að námskeiðin eru haldin. En satt að segja þyrfti hvort eð er að halda námskeið um höfundarétt, hvernig hann virkar og hvernig hann virkar ekki… CC námskeiðin taka raunar á því, og útskýra líka samningarétt – enda eru CC leyfin bara leið til að nota staðlaða samninga til réttindaveitu gagnvart höfundarétti.

“[...] menn eiga í vandræðum með að koma í gegn lögum á Bandaríska og Breska þinginu sem gefur þeim leyfi til að nota allar ómerktar myndir sem þeir finna á hvern þann máta sem þeim sýnist, líka til auglýsinga.”

Ég hef aldrei heyrt um þetta, en er ekki hissa á að þetta þyki erfitt, enda eru í það minnsta þrír alþjóðasamningar sem hreinlega banna þetta, svo ekki sé talað um að hagsmunaaðilarnir eru að berjast fyrir *sterkari* höfundarétti, ekki veikari.

“þeim tilmælum var beint til manna að vera ekki að merkja myndir sínar heldur setja einvörðungu CC fyrir neðan myndina og það helst CC sem leifði alla notkun fyrir hvern sem er”

Þeim tilmælum var aldrei beint formlega til fólks frá Creative Commons að mér vitandi – hinsvegar hefur verið margoft bent fallega á að það er algjör óþarfi að skemma fallegar myndir með merkingum þegar Berne og TRIPS gerir það mjög skýrt að slíkt sé óþarfi og hefur ekki aukið lagalegt vægi. Það kemur CC heldur ekki við. Hinsvegar, þegar CC var að byrja notaði fólk “íhaldssömu” leyfin mest, t.d. CC-BY-NC-ND, en eftir því sem fólk lærði betur á þetta fór það sjálft að nota meira “liberal” leyfi – nú er CC-BY-SA algengasta leyfið.

“Á allri þessari vitleysu græða aðeins tveir til þrír aðilar”

Bíddu ha? Ég veit ekki betur en að stór hluti mannkyns sé að græða á tilvist Wikipedia, sem er undir Creative Commons leyfi (og verður að vera undir slíku leyfi, annars mætti enginn breyta greinum sem aðrir skrifuðu, né heldur mætti birta síðuna opinberlega án leyfis allra höfunda…). Þá hef ég grætt persónulega á því að gefa út efni undir Creative Commons leyfi, svo ekki sé minnst á allt fólkið sem hefur það að atvinnu sinni að gefa út efni undir CC leyfum – ágætis dæmi um það er Trent Reznor (Nine Inch Nails gefur allt sitt undir CC).

“Þannig hefur ungum ljósmyndurum verið kennt að skjóta sig í fótinn án þess að vita af því.”

Er ekki frekar vandamálið að markaðurinn fyrir ljósmyndir hefur snarminnkað eftir að myndavélar urðu ódýrar, einfaldar og aðgengilegar?

Ég hef fulla samúð með ljósmyndurum, þau vinna falleg verk og hafa í gegnum tíðina náð að fanga margar merkustu söguheimildir heimsins – að vísu á form sem glatar gæðum svo hratt að þegar þær eru fallnar úr höfundarétti eru þær oftar en ekki löngu orðnar ónothæfar með öllu. Hinsvegar gildir það sama um ljósmyndara eins og aðra, að ef þeirra viðskiptalíkan fyrir framtíðina er að viðhalda skorti, þá er ekki útlit fyrir að þau muni geta viðhaldið sínum viðskiptaháttum lengi enn. Til að halda áfram að starfa sem ljósmyndari hugsa ég að nauðsyn sé að bjóða upp á eitthvað sem er ekki á færi hvers sem er að bjóða; óaðgengilegara myndefni, meira skapandi myndir, óvenjuleg sjónarhorn, einstaka atburði og fleira í þeim dúr. Það að kvarta undan Creative Commons mun ekki leysa það vandamál að ljósmyndir eru ekki lengur skortvara. Fyrir hverja mynd sem fagmaður tekur og reynir að selja dýrum dómi eru þúsund myndir sem áhugamenn taka og dreifa undir frjálsum leyfum, í þágu alls mannkyns, sem eru oftar en ekki jafn góðar eða betri.

Tags: , , , ,

Viðleitni siðferðisins

Í nýlegri grein sinni kvað Haukur Arnþórsson stjórnsýslufræðingur Wikileaks vera fyrirtæki með tvöfallt siðgæði, en eins og allir vita er tvöfallt siðgæði eitthvað sem nánast ekkert fyrirtæki hefur – flest hafa þau nú ekki einusinni einfallt siðgæði.

Ég vil frekar líta á Wikileaks sem kúbeinið í verkfærakistu þeirra sem vilja að upplýsingar séu aðgengilegar og að stjórnsýsla sé gagnsæ. Mörg önnur verkfæri eru til staðar, svo sem upplýsingalög (PDF) sem er sem bitlaus og ryðgaður vasahnífur sem þarf að fara að skipta út, og verkefni forsætisráðuneytisins um upplýsingasamfélagið, sem er mjög svo glansandi og fínt skrúfjárn sem virðist þó ekki samsvara sig við neinar af þeim lausu skrúfum sem finnast í stjórnkerfinu.

Maður notar kúbein ekki sem sitt fyrsta val. Kúbeinið sparar maður, og notar eingöngu þegar allt annað bregst. Allir óttast eyðileggingarafl kúbeinsins, og við sem fáumst við upplýsingaaktivisma af öllu tagi vitum að því á ekki helst ekki að beita. Ég vildi glaður búa í heimi þar sem við þyrftum aldrei á fyrirbærum eins og Wikileaks að halda, og ég er nokkuð sannfærður um að sú vitundarvakning sem hefur orðið á síðastu tveimur árum sé skref í átt að því að leggja kúbeinið endanlega til hliðar.

Mörg af þessum verkfærunum okkar Hauks og hinna í bransanum eru stórfín til síns brúks og er gagnrýni mín á þau ekki síst beint gagnvart okkur sem reynum að nota þau dagsdaglega í stað þess að skipta þeim út fyrir önnur og betri verkfæri. Þingsályktunartillagan sem hann vísar til, sem ég var einn höfunda að, er einmitt tilraun til að smíða betri verkfæri.

Kaupverð aukins tjáningarfrelsis

Haukur talar um í grein sinni að hætta felist í því að í framtíðinni verði gagnaver á aflandseyjum þannig að mismunandi gluggar á tölvuskjá birta gögn frá mismunandi lagaumhverfum. Þannig er það nú þegar.

Þegar þú ferð á Facebook ertu ýmist að starfa undir Breskum eða Bandarískum lögum, mögulega hvort tveggja, en það er erfitt að fá úr því skorið. Þar er jafn erfitt að fá úr því skorið hvort að Facebook megi á annað borð, samkvæmt evrópskri löggjöf, deila upplýsingum sem koma inn um breska gagnaverið sitt til hinna amerísku. Það hvaða lagaumhverfi þú ert í þegar þú skoðar vefsíður er mjög misjafnt eftir því hvar vefsíðan er geymd. Með aukinni notkun gagnavera getur sama vefsíðan verið hýst í Malasíu eina stundina, á Spáni aðra, og verið komin til Kalíforníu eftir hádegi, allt eftir því hvar raforkuverð er ódýrast í heiminum og hvernig viðrar.

Í stuttu máli er alheimsvæðingin, með aðstoð Internetsins, búin að flækja lagaumhverfin gríðarlega.

Þegar fyrirtæki ætlar nú að setja sig á koppinn verða þeir að taka tillit til þess hver lögfræðikostnaðurinn sinn verður, og hvernig upplýsingar þau munu fást við, og hvernig ríkisstjórnir hinna ýmsu landa eru að hegða sér þann daginn. Þau verða að gera ráð fyrir ótal atriðum með ærnum tilkostnaði.

Til að gera þessa þróun verri þá eru ríkisstjórnir allsstaðar að takmarka tjáningarfrelsi verulega með ýmsum hætti. Í Bandaríkjunum færist það í aukanna að lén séu gerð upptæk af ýmsum sökum, yfirleitt vegna höfundalagabrota – sem er álíka og að föt innbrotsþjófa væru gerð upptæk á þeim grundvelli að þjófarnir hefðu tæplega getað brotist inn naktir. Í Evrópu hefur Cecilia Malmström, kommissar innri markaðarins, lagt til að öll aðildarlönd Evrópusambandins verði skikkuð til að koma upp leynilegum ritskoðunarlistum undir því yfirskyni að verið sé að berjast við barnaklám, en fyrir mér hljómar þetta eins og verið er að sópa vandamálið undir teppið. Nánast sama hvert litið er finnast dæmi um auknar tilraunir stjórnvalda í öllum löndum til að skammta ofan í fólk upplýsingar og stýra Internetinu.

Nú eru aðilar út um allan heim sem hafa ríka hagsmuni af því að Internetið sé frjálst og opið, að upplýsingar flæði óhindraðar, og að stjórnvöld starfi á gagnsæan og ábyrgan hátt. Þessir aðilar eru margir hverjir með djúpa vasa og dýpri sannfæringu, sterka réttlætiskennd og mikið baráttuþrek, en allir eiga þeir það sameiginlegt að eiga ekki lengur í nein hús að venda.

Tillagan um að bæta íslensk lög til að vernda þær hugsjónir sem við eigum flest sameiginleg er því ekki bara heimspekilegur hanaslagur. Fyrir liggja bein viðskiptasjónarmið sem samræmast fullkomnlega öllum þeim alþjóðasamningum sem Ísland er aðili að. Til dæmis gaf Evrópuþing út yfirlýsingu 7. júlí síðastliðinn að áðurnefnd þingsályktunartillaga “gefi bæði Íslandi og Evrópusambandinu kost á að styrkja stöðu sína með
tilliti til lagalegrar verndar tjáningarfrelsis og upplýsinga”.

Kaupverð aukins tjáningarfrelsis er nefnilega ekki hátt. Þvert á móti munum við fá borgað með því.

Löghlýðni netverja

Árið 1996 lýsti John Perry Barlow yfir sjálfstæði Internetsins. Hann reit:

“Ríkisstjórnir iðnaðarheimsins, þið þreyttu risar holds og stáls, ég kem úr netheimum, nýja heimili hugans. Fyrir hönd framtíðarinnar, bið ég ykkur úr fortíðinni um að láta okkur í friði. Þið eruð ekki velkomin á meðal oss. Þið hafið engin yfirráð á okkar söfnunarstað.”

Netverjar eru tiltölulega löghlýðnir einstaklingar upp til hópa. Þeir byggja löghlýðni sína ekki á ótta við refsingar, eins og hefð er fyrir í kjötheimum, heldur á samfélagsvitund sinni. Krafa Barlows um að ríkisvald héldi sig fyrir utan netheima kom til af réttmætum ótta hans við að ríki sem og fyrirtæki myndu sölsa undir sig völd og nota þau til að takmarka aðgengi almennings að þeim samskiptakerfum sem við þurfum að hafa og þeim upplýsingum sem við þurfum að fá til að hugmyndin um lýðræði geti þrifist.

Hugmynd Upplýsingarinnar var tvíþætt – annarsvegar lýðræði, og hinsvegar, sem oft gleymist, upplýsing. Við höfum verið að horfa upp á lýðræðið deyja mjög rólega síðan það fæddist andvana í frönsku byltingunni, enda var móttökunefndin bjúrókrati í ljósmóðursgæru. Internetið hefur gefið okkur tækifæri til að gæða lýðræðinu nýju lífi með því að tryggja öllum aðgang að upplýsingum, en það gerist ekki fyrr en við höfum tryggt okkur tjáningarfrelsi.

Vissulega eru lög stundum brotin í þágu þess tjáningarfrelsis, en um er að ræða glæpi án lögmætra fórnarlamba, þar sem siðferðiskenndin veitir náðarlausn. Netverjar eru nefnilega sæmilega gagnrýnir, og þegar þeir sjá lög sem eru í gargandi ósamræmi við eðli heimsins, við siðgæðiskennd sína eða við þá þjóðfélagsskipan sem okkur hefur verið sagt að við búum við, þá verður þeim lögum ekki undir neinum kringumstæðum hlift til þess eins að stjórnsýslufræðingar finni ekki baun undir skrifborðsstólnum sínum.